Update: De Syncsmurf 3 is niet meer beschikbaar. Er is een nieuwere versie met DSP, maar ook dat project is gestopt.

Door David PE1MUD en Tjalling PE1RQM
Artikel bijgewerkt op: 29 november 2018
Be aware of the copyright of my articles. Before publishing in a magazine, please contact me for permission. Copying on another website is not permitted (use a link to my site instead).

Index:

• Introductie
• Kenmerken Syncsmurf2
• Documentatie voor de bouwers
• Aansluitschema en optionele schakelaars
• Plaatsing moeilijk te lezen onderdelen
• Geïnteresseerd?
• Reserveren / bestellen
• Links en publicaties
• FAQ

Nov 2018: Er zijn speciale 3D geprinte Syncsmurf behuizingen beschikbaar voor PCB versie 2 en 3!

Klik hier voor meer info

Introductie
Sinds eind 2011 is een bepaalde schakeling erg populair onder Amateur Televisie (ATV) amateurs: de door Hans PA0JBB ontworpen (en in december 2011 in Electron beschreven) ‘video sync generator’, of de ‘video squelch killer’, of de ‘video verbeteraar’, etc. De schakeling heeft in de volksmond nogal wat namen meegekregen.

Deze schakeling voegt nieuwe sync pulsen toe aan het video, waardoor LCD/TFT monitoren niet meer een gedwongen blauw -no video- scherm laten zien in plaats van ruis bij slechte ontvangst. En door de sterke auto lock aan de verticale sync, kan het verticaal rollen bij zwakke signalen voorkomen worden en kan met een potmeter de timing van de horizontale sync geregeld worden. Daarmee kan het beeld stilgezet worden (ook in combinatie met een PLL voor automatisch locken). Door het vervangen van deze horizontale syncpulsen zullen alle beeldlijnen, ondanks het soms nog horizontaal verschuiven, toch veel beter uitgelijnd worden op het beeldschermraster. Dit is ideaal voor ATV contesten, zelfs in combinatie met een oude vertrouwde ruisende CRT monitor. Want het beeld staat zelfs op deze beeldbuizen nog beter stil!

We zijn nu jaren verder en het oorspronkelijk ontwerp heeft heel wat modificaties ondergaan. Dit werd een leuk samenwerkingsverband tussen een aantal mensen, waaronder ook ikzelf. Ze waren uitgebreid beschreven op deze pagina van deze site.

Ook SMD versies verschenen het afgelopen jaar. David PE1MUD heeft zich daar ook mee bezig gehouden en noemde zijn versie de ‘Syncsmurf 1.0’. Deze eerste versie was daardoor niet alleen kleiner, maar had ook al onmiddelijk alle beschikbare modificaties aan boord en had een efficiëntere spanningsregelaar. Het stroomgebruik ging omlaag van ca. 90mA (bij 12V) naar 50mA (bij 7 tot 15V) door gebruik te maken van een switched mode (schakelende) spanningsregelaar. Dit was relevant voor portable ATV gebruik (accu’s).

David en ik hebben heel veel getest en ideeën uitgewisseld. David is goed in het ontwerpen van kleine elektronica, dus versie 1 van de Syncsmurf moest beter kunnen! Er was namelijk nog wel het één en ander aan te merken op versie 1. Iets wat Hans PA0JBB ook zelf al beschreven had in zijn oorspronkelijke artikel. Wij vonden de videoversterker ‘net goed genoeg voor normaal gebruik’ (lees: kon beter), de dikke elko’s voor de AC coupling waren vervelend en dat zorgde ook voor een trage start van de schakeling. Het regelbereik van de 5MHz VCO voor de PLL in de SAA1101 sync generator (om te synchroniseren met het binnenkomende video) was te beperkt. Deze kon niet alle afwijking dekken van diverse video apparatuur, die door ons ‘amateurs’ gebruikt worden. Daarom kon het gebeuren, dat het video nog bleef schuiven.

In september 2016 is versie 2 van Davids PE1MUD’s SMD versie aangekondigd; Syncsmurf 2

Kenmerken Syncsmurf2

(sommige batches zijn groen, ipv blauw)

De Syncsmurf2 is op veel punten verbeterd:

• PCB is nóg kleiner dan Syncsmurf 1, namelijk 41 x 46mm. Dit is nog minder dan 1/8 van de oorspronkelijke though-hole eurokaart uitvoering! En de schakeling is door kleinere elco’s ook veel platter. De schakeling zou qua grootte in veel LCD monitoren ingebouwd kunnen worden!
• De videoversterker is nu vervangen voor een MAX4090 IC. David liet ons weten: “deze voldoet aan de broadcast normen qua frequentiebereik, SNR, groupdelay, diff gain en phase en heeft 80dB onderdrukking van verstoring op de voedingsspanning (common mode rejection)”. Dat laatste schijnt bij de originele videoversterker vrij slecht te zijn geweest.
• Door de nieuwe videoversterker zijn er geen grote elco’s meer nodig. Dit maakt de schakeling kleiner en platter. Een ander voordeel is de snellere starttijd van de nieuwe versie, vanwege de kleinere elco’s.
• Het ‘vangbereik’ van het binnenkomende video, waaraan de de SAA1101 zich kan synchroniseren, wordt niet meer afgeregeld met een trimmer. Dit wordt nu met een tweede varicap (varactor diode) geregeld met externe potmeter. Dit zorgt ervoor dat de meeste beschikbare ‘amateur’ videobronnen wel gedekt zullen zijn met deze nieuwe externe regeling. Maar toch zijn er bronnen die te sterk afwijken, niet alles is af te vangen.
• Het voorgaande punt is ook meteen de manual functie. Eigenlijk een soort hybride tussen auto en manual. Zet het video nagenoeg stil met de potmeter en de PLL lockt dan rustig en zet het video stil. Het is nog altijd mogelijk om de PLL uitgang met een schakelaar af te koppelen en de 0-5V output van de potmeter aan te sluiten op deze tweede varicap. Dan heb je een volledig manual functie en een iets groter vangbereik.
• Het video blijft stabieler op het moment dat een signaal veel ruis bevat. Spikes in de varicap-regeling, veroorzaakt door de ruis, worden nu afgekapt met een zenerdiode.
• De stroomopname van versie 2.0 is verlaagd van 50 naar 30 mA. Bij de through-hole versie was dat meer dan 80mA. Dus een grote winst, ideaal voor portable ATV!
• De sync generator is eenvoudig uit te schakelen met een enkele schakelaar. De videoversterker wordt dan direct uitgekoppeld met de originele syncpulsen. Dit kan je ongeveer zien als het in bypass zetten van de schakeling. De schakeling gaat dan ook in een low-power mode.
• Het kerntje van de colorburst hoef je niet meer af te regelen.
• De 624/625 jumper is nu eenvoudig aan te sluiten als een externe schakelaar. Dit voorkomt het springen van een beeldlijn tijdens synchroniseren.

Documentatie voor de bouwers

Wegens revisieverschillen, zijn de schema’s en de PCB’s van deze pagina verwijderd. Deze staan in de PDF’s, die hieronder te downloaden zijn. Controleer goed de PCB versie. Dit staat op de PCB.

De aansluitschema’s staan in het volgende hoofdstuk en zijn voor alle PCB’s gelijk.

PCB versie 2.0 en 2.1

Veranderingen PCB versie 2.1 t.o.v. 2.0: dikte soldeerpads

Correctie: PCB’s 2.0 en 2.1 hebben R14 en R21 verwisseld in op de silkscreen. Stom foutje, sorry. Controleer dit aub met het schema en verwissel deze weerstanden. De schakeling zal wel werken, maar mogelijk minder goed.

Schema’s, PCB layout en partlist (bijgewerkt op 16 augustus 2017):

Syncsmurf documentatie voor bouwers van PCB versie 2.0 en 2.1

1 bestand(en) 847.84 KB

Downloaden

PCB versie 3

Veranderingen t.o.v. versie 2.1: Silkscreen foutje (verwisseling R14 en R21) is gecorrigeerd en de inkoppeling van de capaciteit van varicap D8 op de 5 MHz oscillator kan veranderd gekozen worden tussen OSCO en OSCSI op de SAA1101T (dit is experimenteel). Oorspronkelijk koppelde deze capaciteit in op de OSCO, maar dat is eigenlijk een punt met lage impedantie (uitgang). Beter is waarschijnlijk, om in te koppelen op de ingang (OSCI). Toch kan je het beste eerst SJ1 kortsluiten tussen pen 2 en 3. Zodra de schakeling werkt, kun je eventueel experimenteren met capaciteiten terwijl SJ1 doorverbonden is met 1 en 2. Soldeer ze in elk geval niet alle drie door.

Sommige PCB’s blijken geen silkscreen aan één zijde te hebben. Mocht je problemen hebben met het vinden van de pads, neem even contact op. De foto hierboven maakt hoop ik al veel duidelijk.

Schema’s, PCB layout en partlist (bijgewerkt op 24 oktober 2017):

Syncsmurf documentatie voor bouwers van PCB versie 3

1 bestand(en) 1.07 MB

Downloaden

Aansluitschema en optionele schakelaars

(bijgewerkt op 27 april 2017)

Om de PCB aan te sluiten aan de potmeter en schakelaars, is de volgende informatie beschikbaar. Deze informatie is gelijk voor PCB’s versie 3.

Syncsmurf 2.0 aansluiten en testen

1 bestand(en) 442.87 KB

Downloaden

Plaatsing moeilijk te lezen onderdelen:

Pen 1 van de MAX4090-EUT-T kan wat onduidelijk zijn. Maak de opdruk eventueel beter zichtbaar met een verlichting vanaf de zijkant (werkt soms beter dan recht van boven) en een loep. De tekst ABOX moet als volgt geplaatst worden:

De BB199 is erg klein. Zo ziet dit component er uit na een flinke vergroting:

Nog twee foto’s van gebouwde exemplaren:

Geïnteresseerd?

Dit project is afgerond. Er kunnen geen kits of onderdelen meer besteld worden. Ik heb alleen nog DIL versies van de SAA1101.

De kleur van onze PCB’s zijn soms groen, vaak blauw. We hebben verschillende batches.

Waarschuwing

Houd er rekening mee, dat sommige onderdelen lastig in kleine hoeveelheden te vinden zijn. Overweeg daarom de bouwkit of compleet gebouwd. Omdat wij gepast inkopen, kunnen we geen onderdelen los verkopen. We moeten de kleine overhead bewaren voor mensen die wat kwijt zijn geraakt, of in geval van defecten.

De spoel, de voeding en de videoamp zijn wat specifiek. De SAA1101T, MAX4090, BB199 zijn obsolete, dus die putten we uit NOS (New Old Stock) bronnen. Dat is een keer op! De BB199 is wellicht moeilijk verkrijgbaar, al hebben wij nog iets van 50 liggen.

De onderdelen zijn voornamelijk in het kleine 0805 SMD formaat! Er is wat ervaring en goede ogen nodig om dit goed te kunnen solderen. De varicaps zijn zelfs 0603 formaat! Onvoldoende ervaring of middelen? Overweeg dan een compleet gebouwd exemplaar.

Reserveren / bestellen
Bekijk de nieuwe Syncsmurf DSP als verbeterde alternatief op deze versie.

Links en publicaties

Ooit begon het met de publicatie van de eerste versie in de Electron van december 2011 van Hans PA0JBB. De vernieuwde Syncsmurf is later ook nog in het DKARS magazine beschreven. Hieronder volgt een lijstje met nog meer verwijzingen naar de Syncsmurf:

_______________

In CQ-DATV 50 van augustus 2017 staat de Syncsmurf beschreven!

Dit is tevens een mooie vertaling naar het Engels.

_______________

De Wiki van BATC (British Amateur Television Club heeft de Syncsmurf genoemd: https://wiki.batc.tv/5.6_GHz

_______________

FAQ

• Is the Symcsmurf useable on relais stations?
  For relais use you have to test or modify the PLL system, because it has a very small range (due to the crystal oscillator). With a potentiometer, the user changes the voltage on a second varactor diode to bring it in the range of the PLL. Then the locking system comes in. On relais stations, users cannot change the potentiometer. Be aware of the smaller range to lock on the different video timings users may have. Solution: a real 5 MHz oscillator instead of a crystal oscillator, but we didn’t test that. Or a remote controlled 0-5V output to the second varactor diode.   

Optie: software filtering
We gaan in de nabije toekomst ook nog iets bijzonders presenteren. Namelijk een softwarematig filter voor in je PC, die heel goed blijkt te werken in combinatie met de Sync generatoren / Syncsmurf en de Easycap. Voor nu vertellen we daar nog niet veel over, maar hier is alvast een ’teaser’ (klik op de afbeelding voor een vergroting):

Een belangrijke dag is altijd de zaterdag en dan vooral de avond. Daar worden de meeste verbindingen gemaakt en zijn dus de meeste tegenstations aanwezig. Helaas moest ik deze dag verstek laten gaan wegens omstandigheden en had ik alleen de zondag tot mijn beschikking. Ik wilde deze zondag ook met de 6cm portable set naar de Nijkerkerbrug bij Nijkerk gaan, dus was er maar een kleine kans dat ik nog veel vaste stations zou kunnen werken.

Bij thuiskomst in de nacht van zaterdag op zondag heb ik toch nog een aantal verbindingen vanuit mijn shack gemaakt. Mijn mast stond echter nog ingeschoven (10m antennehoogte, plus 2m NAP), dus ik had niet echt een goede hoop op grote afstanden. Daar komt nog bij, dat ik nog steeds een redelijk bescheiden (maar ook weer geen slechte) antenne-installatie had, namelijk een 14,4dBd yagi antenne voor 23cm en een 24dBi wire-grid antenne voor 13cm. De laatste heeft dan wel weer een hele aardige gain, maar mijn zendvermogen is daar weer vrij beperkt (10W uit eindtrap). De ontvanger op 13cm was dit keer een Strong satellietontvanger met Low-Threshold en een downconverter als LNB. Op 23cm kon ik 80W zendvermogen maken en had ik een Comtech ontvanger in gebruik. Helaas nog wel steeds zonder preamp.

Peter PE1RHQ zat nog thuis in Maarssen, dus daar kon ik nog wel een verbinding mee maken. Daarna kwam ook Ruud PE1POA in Nijkerk en ook die kon ik nog mooi in het logboek noteren. Ruud ging daarna nog even door met een mooie verbinding met Trevor PA2TG, die voor mij echt niet zou lukken met deze situatie. Voor mij was het bedtijd, om de volgende ochtend weer op pad te kunnen met 6cm.

’s Ochtends voordat ik naar de Nijkerkerbrug zou afreizen, wilde ik nog even snel een verbinding maken met Ton PE1BQE. Ton zou niet meer thuis zijn op het moment dat ik weer terug zou komen van het portable gebeuren. Deze verbinding lukte prima, want Ton zit mooi in de buurt. toch weer een paar puntjes! Toen meldde Peter PE1RHQ zich ook weer in, maar dit keer vanaf zijn /A locatie bij Martin PA9DX. Mijn mast was nog steeds niet uitgeschoven, maar toch maar even proberen. Peter gaf mij namelijk aan, dat de kans anders ook groot was dat we elkaar later op de dag niet meer zouden kunnen treffen. Deze verbindingen op 23 en 13 cm lukten echter ook, dus mooi! Ik moest wel een ander nummer gaan uitzenden, omdat Peter anders mijn nummer van de nacht ervoor gewoon had kunnen onthouden.

6cm portable…
Toen was het al tegen 11 uur en moest ik toch echt maar eens met de 6cm portable set op stap (zie hier de voorbereiding van deze set). Chris zou ook weer op de Doornse Kaap gaan staan met zijn portable set en Peter PA3CWS zou naar de Oostvaardersplassen. Helaas raakte mijn statief beschadigd in mijn auto tijdens het vervoer. De parabool antenne zat bevestigd aan een kunststof houder van het statief en die was doormidden gebroken. Daardoor kon mijn parabool niet meer vastgezet worden en bungelde hij aan de semi-rigid kabel. Niet echt bevorderlijk voor de kabel en het zou heel lastig worden om de antenne naar iemand uit te richten. Toen ik de set aan het opbouwen was op de dijk naast de Nijkerkerbrug (JO22RG53QA), heb ik een stuk installatiedraad gebruikt om de parabool een beetje vast te zetten. Daarmee was de semi-rigid kabel ontlast, maar moest ik nog wel kijken of ik iemand uit kon richten.

Mijn locatie:

Het radiocontact verliep ook nog eens moeizaam. We zaten op PI3FLD (repeater Almere), maar de verbinding met mijn portofoon was te matig. Bovendien ervoer ik een enorme ontvangststoring vanuit de elektronica. Ik had namelijk een andere LCD monitor mee, maar dat was geen succes. Die mag ik nog wel eens goed ontstoren! Maar ik had de balen er wel van in. Ik kon met niemand praten en het statief was kapot. Het was ook nog eens enorm druk op de PI3FLD van andere ATV-ers die met elkaar bezig waren. Dus had ik eigenlijk besloten om de boel op te pakken. Ik had de set naast mijn auto gezet en ging met mijn transceiver in de auto maar over PI3FLD proberen te komen. Dat ging wel goed. Toen ik iedereen daar wilde uitleggen dat ik wilde annuleren, kreeg ik toch de vraag van Ruud PE1POA of ik het naast de auto niet even wilde proberen. Ik kon dan het raam open doen en de communicatie verder met de autoset (FT-8900) doen met de speaker en de microfoon uit het raam.

Volgende keer doe ik er verstandig aan om de cross-band repeater functie te gebruiken van mijn FT-8900 in de auto…

Ruud zat dichtbij in Nijkerk, dus kon ik de bungelende parabool wel redelijk makkelijk uitrichten. Dat lukte en ook terug. Het was inmiddels ook alweer wat rustiger geworden op de repeater, dus heb ik uiteindelijk ook nog een verbinding kunnen maken met Ton PE1BQE en Chris PA3CRX, die op de Doornse Kaap stond. Dat is een uitkijktoren in Doorn. Vanwege de hoogte van Chris was zijn signaal echt enorm sterk.

Toen kwam John van Breukelense Interesse Groep (BIG) ook nog even op de repeater. De “Biggen” zaten bij Wim PE1EZU in de formatie van John, Wim en Michel. Normaal gesproken moet ik op nét een andere plek staan om de verbinding met de Biggen te laten slagen. Het liefst op de Nijkerkerbrug zelf, maar dat zag ik nu niet zitten met deze situatie.

Nou, dan toch maar eens een signaaltje in de lucht zetten dan. Wie niet waagt, wie niet wint… Zij eerst maar eens zenden, dan kon ik kijken of ik iets van sync kon ontvangen. Dat gaat het beste door een audioversterker aan te sluiten op de video-uitgang van mijn ontvanger. Je hoort nog eerder de 50Hz brom, dan dat je monitor beeld ziet. Je weet dan in elk geval of je tenminste iets oppikt. Mijn ontvanger heeft dat standaard aan boord, sinds ik dat er ingebouwd heb. Ik liep wat heen en weer in de nabijheid van mijn auto met het statief, want een meter verplaatsing kan al een hoop doen. Een hele tijd hoorde ik nog niets, maar ergens was een hele kleine spot waar ik even een brommetje hoorde. En dat is een teken dat hun signaaltje in elk geval binnenkomt op die plek en dan is de kans groot dat het moet lukken om iets van cijfers te gaan lezen. En zo geschiedde! De video sync generator is hier weer heel erg verdienstelijk gebleken.

En toen kon ik zenden. Maar dat ging nog een stuk minder gemakkelijk. Mijn zendvermogen was lager dan die van John en ik kon de parabool niet goed vastzetten nadat ik ze ontvangen had. Dus ik moest een beetje heen en weer bewegen met de parabool in mijn handen, ondertussen luisterend naar de repeater waar John feedback gaf. Heel lang bleef ik horen dat ze maar niets ontvingen, tot ineens STOP werd geroepen! En als je dan met de schotel zo los in je handen staat, dan is er nauwelijks een “stop” :) En al helemaal niet als je dan ook nog naar de microfoon moet grijpen om te reageren. Maar ze konden met alle moeite toch uiteindelijk mijn cijfers uit de ruis vissen… fantastisch!

Toen dat klaar was, had ik vier verbindingen op 6cm portable en was ik wel klaar met de beschadigde set. Ik ben nog een bakkie wezen doen bij Ruud PE1POA en ben daarna naar huis gereden om daar nog een paar verbindingen te gaan maken.

Weer thuis…
Thuis aangekomen heb ik eerst de mast uitgeschoven. Dat scheelde weer een paar meter hoogte.

De meeste stations waren deze zondagmiddag al vertrokken, ondanks we tot 18:00 uur UTC mochten contesten. Maar aangezien de meeste stations op den duur wel gewerkt zijn, is het voor velen al voldoende reden om de boel op te pakken als het wat stil begint te worden.

Toch trof ik nog wat stations. Ik begon met Lex PE1CVJ uit Amstelveen. Maar wat we ook probeerden op 13 en 23cm, het lukte helaas niet. Uit dezelfde omgeving kwam ook Richard PA3CGG op de frequentie. Dat lukte wel en het ging zelfs iets beter dan de vorige keer, omdat mijn mast nu volledig uitgeschoven stond. De vorige keer kon ik niet maximaal uitschuiven en die anderhalve meter was blijkbaar nu toch wel een beetje merkbaar.

Ondertussen had ik ook contact met David PE1MUD. David kon ook nog wat punten uitdelen, maar had zijn zender niet klaar kunnen maken. David kon mij alleen op 23cm ontvangen. Er staat tussen ons een bultje in de vorm van de Utrechtse Heuvelrug en ook nog een paar huisjes in de vorm van de stad Utrecht…

Voor Ruud kon ik nog mooi even een 70cm signaaltje van hem ontvangen, door TVSharp te installeren en met de RTL dongle op maximaal 2MHz bandbreedte te kijken op 434.250 MHz. Je hebt geen kleur met deze dongle en analoge TV, maar voor de contest is het ideaal vanwege de gevoeligheid. Ik heb op dit moment geen 70cm yagi in de mast, maar de afstand tussen Ruud en mij is maar 9 km. Dus ik wilde dat wel proberen te ontvangen op de vertical. En dat lukte prima!

Deze PIP generator bleek erg geschikt te zijn voor ATV. Bij ruis wordt de PIP blauw, dus dat geeft een mooi rustig beeld bij inactiviteit op de ontvangers. Maar zodra er ook maar iets van video zichtbaar wordt op de ontvangers, dan laat de PIP generator deze al door. Ook zwakke signalen. De beeldkwaliteit was ook altijd prima. We waren daarom erg wijs met deze PIP generator.

Al sinds half 2015 merkten we echter dat PIP4 rechtsonder geen video meer door gaf. De eerste tijd nog wel af en toe en ook niet in een vast patroon. Heel vreemd. Maar weer wat later gaf deze PIP helemaal geen video meer door. Het geluid was nog wel te horen, dus zou de ontvanger nog wel moeten werken.

27 november 2015
Ton PE1BQE en ik gingen deze dag maar eens een kijkje nemen bij PI6ATS.

Door wat draden te verwisselen ontdekten we dat alle ontvangers goed functioneerden. Peter PA3CWS kon vanaf zijn huis even mooi een signaaltje voor ons in de lucht zetten. Het duurde dan ook niet lang dat we wel doorhadden dat de fout in de PIP unit zat.

Toen moesten we de PIP dus meenemen. Maar PI6ATS zonder beeld is ook niets, dus wilden we wel iets van een vervangende PIP generator neerzetten. Ik wist dat ik thuis nog een unit had staan, dus op naar Leusden!

Ik wilde nog wel even kijken wat voor voeding deze vervangende PIP unit had. Dus even testen met diverse stekkertjes. Maar niets deed de unit ontwaken! Even snel onderzocht en bleek de wet van Murphy in werking te zijn getreden. Een schakelende regelaar bleek defect te zijn! Deze SI-8051 had ik zo ook niet liggen, dus zaten we ineens met twee defecte PIP units! Wat nu? Ik wilde toch heel graag alle tijd krijgen om de defecte PI6ATS PIP unit te repareren. Het bestellen van de onderdelen kan vaak al lang genoeg duren! Maar nu kon ik hem niet omwisselen.

Maar ik had ook nog een CCTV multiplexer. Dat is een unit die het mogelijk maakte om 16 camerabeelden op te nemen op een VHS band. De beelden werden dan snel achter elkaar opgenomen en tijdens het terugspelen werd via teletext lijnen dan bepaald welk beeld welk nummer had. Deze unit had ook een PIP modus, wat eventueel wel bruikbaar zou kunnen zijn. Echter heeft die maar een refreshrate van 15 beelden per seconde.

En toen zag ik tussen het stapeltje ineens nog een Panasonic PIP unit, die ik al een beetje vergeten was. Die moest het dan maar even doen de komende weken! Dus snel weer naar Soest!

Deze PIP unit bleek slecht tegen de wat matige beeldkwaliteit van de Comtech ontvangers te kunnen. Het beeld was bijna niet goed te krijgen. Maar we hadden geen alternatief. Dan maar even met een wat lagere beeldkwaliteit!

Ton PE1BQE had nog een testbeeldje aanstaan thuis en daar hebben we de ontvangers toen maar even op afgeregeld. Maar zodra iemand al een iets te hoog videoniveau had, vervormde het beeld onmiddelijk. Peter PA3CWS kon het beeld al helemaal niet meer goed krijgen… Maar dit was wat we nu konden doen. Het geluid loopt toch niet via de PIP, dus we konden elkaar in elk geval nog wel goed horen.

Dus op naar huis maar weer. Met de defecte PIP unit in de tas. Tijd om thuis maar even te kijken wat er aan de hand is.

Thuis ben ik gaan meten, door video aan te bieden aan de defecte poort en dan maar te kijken tot waar op de print dit signaal nog te meten is met de oscilloscoop. Als videoprocessor werd er de Philips SAA7111AHZ gebruikt. Deze chip is een erg belangrijk element, want in een PIP unit wordt het beeld eerst gedigitaliseerd, dan in een quadrantbeeld gezet en dan wordt het weer analoog gemaakt. Per kanaal is zo’n Philips SAA7111 chip aanwezig, die de digitalisering en processing voor zijn rekening neemt. Het quadrantbeeld wordt weer in een ander gedeelte gemaakt.

Van het defecte kanaal 4 zag ik dat het analoge video wel aankwam bij de SAA7111. Maar er was niets aan digitale signalen te meten aan de uitgang van deze chip. Bij de andere drie kanalen was dat wel het geval. Een hele grote kans dus, dat de SAA7111 defect was! Verder was alles overigens goed. Ik controleer ook de voeding en dat soort dingen altijd even. Maar daar was niets ongewoons te vinden.

Ik kon de chip nog vinden op Ebay, waar ik een setje van 3 stuks besteld had. Hij bood dat als zodanig aan en op die manier had ik tenminste ook nog twee reserve exemplaren, voor het geval het mis mocht gaan.

De defecte chip is verwijderd door voorzichtig de chip en de pootjes te verhitten met een SMD rework station. Ik gebruik daarvoor een leuk apparaat die niet teveel geld kost, maar toch heel goed werkt. De temperatuur is instelbaar tussen 100 en 500 graden Celcius. Voor het lossolderen van de chip heb ik de temperatuur ingesteld gehad op 350 graden. Dat is meestal wel genoeg en je wil ook weer niet de printplaat verbranden.

Overigens moet ik niet vergeten te vermelden dat ik voorafgaand aan dit desolderen ook nog met deze rework station heb geprobeerd om de soldeercontacten te verhitten, zodat eventueel losgeraakte tinverbindingen zouden worden hersteld. Dit zogenaamde “reflowen” mocht echter niet baten.

Dus verhitten en de losgelaten chip met een hittebestendige pincet optillen en verwijderen.

En toen kon ik gaan wachten op de chips, die helemaal vanuit Israël verstuurd moesten worden…

11 december 2015
Eindelijk kwamen deze dag de chips binnen. Twee weken wachten is nog niet eens heel gek trouwens. Het komt best wel vaak voor dat ESD (elektrostatische ontlading) gevoelige componenten (waar de SAA7111 ook bij hoort) gewoon als objecten worden verstuurd zonder dat er zorg wordt besteed aan ESD bescherming. En dat was bij deze zending ook niet anders:

Ik heb de chip gelijk dezelfde dag gesoldeerd. Dat was wel wat lastig, gezien het feit dat de chip ongeveer één vierkante centimeter groot is, met maar liefst 64 soldeercontacten. Ik heb een fluxpen, waar je heel eenvoudig soldeerflux kan aanbrengen op de print, voordat de chip geplaatst wordt. Lekker veel ook, zodat de tin goed om de pootjes vloeit. Chip los plaatsen en goed letten op pen 1 en een perfecte uitlijning van de chip met de soldeercontacten op de printplaat. Dan één pen in een hoek vastsolderen. Vervolgens opnieuw wat uitlijnen mocht dat nodig zijn en een hoek aan de andere zijde vastsolderen. Flux nu ook op de pennen en met een beetje teveel aan tin er langs gaan. Vervolgens met litze de onderlinge doorverbindingen wegzuigen. En dan met een vergrootglas, microscoop, of macrolens op je fototoestel controleren of de kortsluitingen tussen de pootjes onderling opgeheven zijn en of er nog voldoende tin zit tussen de pootjes en de printplaat.

Daarna testen maar… Het werkte in één keer! Eerst heb ik alle PIP’s getest met een testbeeldgenerator.

Vervolgens heb ik een ontvanger aangesloten, om te kijken of de nieuwe chip net zo goed om gaat met slecht video (wat bij amateur televisie niet uitzonderlijk is). En dat ging ook prima. Er was ook geen kleurverschil te zien met de andere PIP’s. Perfect! Tot in de avond heeft de PIP unit aangestaan en ook die duurtest heeft hij doorstaan. De temperatuur van de chip was ook in orde.

Op 12 december 2015 hebben we de PIP weer terug geplaatst bij PI6ATS. De videolevels zijn weer teruggezet op het oude niveau en het zag er allemaal weer als vanouds uit!