Een belangrijke dag is altijd de zaterdag en dan vooral de avond. Daar worden de meeste verbindingen gemaakt en zijn dus de meeste tegenstations aanwezig. Helaas moest ik deze dag verstek laten gaan wegens omstandigheden en had ik alleen de zondag tot mijn beschikking. Ik wilde deze zondag ook met de 6cm portable set naar de Nijkerkerbrug bij Nijkerk gaan, dus was er maar een kleine kans dat ik nog veel vaste stations zou kunnen werken.

Bij thuiskomst in de nacht van zaterdag op zondag heb ik toch nog een aantal verbindingen vanuit mijn shack gemaakt. Mijn mast stond echter nog ingeschoven (10m antennehoogte, plus 2m NAP), dus ik had niet echt een goede hoop op grote afstanden. Daar komt nog bij, dat ik nog steeds een redelijk bescheiden (maar ook weer geen slechte) antenne-installatie had, namelijk een 14,4dBd yagi antenne voor 23cm en een 24dBi wire-grid antenne voor 13cm. De laatste heeft dan wel weer een hele aardige gain, maar mijn zendvermogen is daar weer vrij beperkt (10W uit eindtrap). De ontvanger op 13cm was dit keer een Strong satellietontvanger met Low-Threshold en een downconverter als LNB. Op 23cm kon ik 80W zendvermogen maken en had ik een Comtech ontvanger in gebruik. Helaas nog wel steeds zonder preamp.

Peter PE1RHQ zat nog thuis in Maarssen, dus daar kon ik nog wel een verbinding mee maken. Daarna kwam ook Ruud PE1POA in Nijkerk en ook die kon ik nog mooi in het logboek noteren. Ruud ging daarna nog even door met een mooie verbinding met Trevor PA2TG, die voor mij echt niet zou lukken met deze situatie. Voor mij was het bedtijd, om de volgende ochtend weer op pad te kunnen met 6cm.

’s Ochtends voordat ik naar de Nijkerkerbrug zou afreizen, wilde ik nog even snel een verbinding maken met Ton PE1BQE. Ton zou niet meer thuis zijn op het moment dat ik weer terug zou komen van het portable gebeuren. Deze verbinding lukte prima, want Ton zit mooi in de buurt. toch weer een paar puntjes! Toen meldde Peter PE1RHQ zich ook weer in, maar dit keer vanaf zijn /A locatie bij Martin PA9DX. Mijn mast was nog steeds niet uitgeschoven, maar toch maar even proberen. Peter gaf mij namelijk aan, dat de kans anders ook groot was dat we elkaar later op de dag niet meer zouden kunnen treffen. Deze verbindingen op 23 en 13 cm lukten echter ook, dus mooi! Ik moest wel een ander nummer gaan uitzenden, omdat Peter anders mijn nummer van de nacht ervoor gewoon had kunnen onthouden.

6cm portable…
Toen was het al tegen 11 uur en moest ik toch echt maar eens met de 6cm portable set op stap (zie hier de voorbereiding van deze set). Chris zou ook weer op de Doornse Kaap gaan staan met zijn portable set en Peter PA3CWS zou naar de Oostvaardersplassen. Helaas raakte mijn statief beschadigd in mijn auto tijdens het vervoer. De parabool antenne zat bevestigd aan een kunststof houder van het statief en die was doormidden gebroken. Daardoor kon mijn parabool niet meer vastgezet worden en bungelde hij aan de semi-rigid kabel. Niet echt bevorderlijk voor de kabel en het zou heel lastig worden om de antenne naar iemand uit te richten. Toen ik de set aan het opbouwen was op de dijk naast de Nijkerkerbrug (JO22RG53QA), heb ik een stuk installatiedraad gebruikt om de parabool een beetje vast te zetten. Daarmee was de semi-rigid kabel ontlast, maar moest ik nog wel kijken of ik iemand uit kon richten.

Mijn locatie:

Het radiocontact verliep ook nog eens moeizaam. We zaten op PI3FLD (repeater Almere), maar de verbinding met mijn portofoon was te matig. Bovendien ervoer ik een enorme ontvangststoring vanuit de elektronica. Ik had namelijk een andere LCD monitor mee, maar dat was geen succes. Die mag ik nog wel eens goed ontstoren! Maar ik had de balen er wel van in. Ik kon met niemand praten en het statief was kapot. Het was ook nog eens enorm druk op de PI3FLD van andere ATV-ers die met elkaar bezig waren. Dus had ik eigenlijk besloten om de boel op te pakken. Ik had de set naast mijn auto gezet en ging met mijn transceiver in de auto maar over PI3FLD proberen te komen. Dat ging wel goed. Toen ik iedereen daar wilde uitleggen dat ik wilde annuleren, kreeg ik toch de vraag van Ruud PE1POA of ik het naast de auto niet even wilde proberen. Ik kon dan het raam open doen en de communicatie verder met de autoset (FT-8900) doen met de speaker en de microfoon uit het raam.

Volgende keer doe ik er verstandig aan om de cross-band repeater functie te gebruiken van mijn FT-8900 in de auto…

Ruud zat dichtbij in Nijkerk, dus kon ik de bungelende parabool wel redelijk makkelijk uitrichten. Dat lukte en ook terug. Het was inmiddels ook alweer wat rustiger geworden op de repeater, dus heb ik uiteindelijk ook nog een verbinding kunnen maken met Ton PE1BQE en Chris PA3CRX, die op de Doornse Kaap stond. Dat is een uitkijktoren in Doorn. Vanwege de hoogte van Chris was zijn signaal echt enorm sterk.

Toen kwam John van Breukelense Interesse Groep (BIG) ook nog even op de repeater. De “Biggen” zaten bij Wim PE1EZU in de formatie van John, Wim en Michel. Normaal gesproken moet ik op nét een andere plek staan om de verbinding met de Biggen te laten slagen. Het liefst op de Nijkerkerbrug zelf, maar dat zag ik nu niet zitten met deze situatie.

Nou, dan toch maar eens een signaaltje in de lucht zetten dan. Wie niet waagt, wie niet wint… Zij eerst maar eens zenden, dan kon ik kijken of ik iets van sync kon ontvangen. Dat gaat het beste door een audioversterker aan te sluiten op de video-uitgang van mijn ontvanger. Je hoort nog eerder de 50Hz brom, dan dat je monitor beeld ziet. Je weet dan in elk geval of je tenminste iets oppikt. Mijn ontvanger heeft dat standaard aan boord, sinds ik dat er ingebouwd heb. Ik liep wat heen en weer in de nabijheid van mijn auto met het statief, want een meter verplaatsing kan al een hoop doen. Een hele tijd hoorde ik nog niets, maar ergens was een hele kleine spot waar ik even een brommetje hoorde. En dat is een teken dat hun signaaltje in elk geval binnenkomt op die plek en dan is de kans groot dat het moet lukken om iets van cijfers te gaan lezen. En zo geschiedde! De video sync generator is hier weer heel erg verdienstelijk gebleken.

En toen kon ik zenden. Maar dat ging nog een stuk minder gemakkelijk. Mijn zendvermogen was lager dan die van John en ik kon de parabool niet goed vastzetten nadat ik ze ontvangen had. Dus ik moest een beetje heen en weer bewegen met de parabool in mijn handen, ondertussen luisterend naar de repeater waar John feedback gaf. Heel lang bleef ik horen dat ze maar niets ontvingen, tot ineens STOP werd geroepen! En als je dan met de schotel zo los in je handen staat, dan is er nauwelijks een “stop” :) En al helemaal niet als je dan ook nog naar de microfoon moet grijpen om te reageren. Maar ze konden met alle moeite toch uiteindelijk mijn cijfers uit de ruis vissen… fantastisch!

Toen dat klaar was, had ik vier verbindingen op 6cm portable en was ik wel klaar met de beschadigde set. Ik ben nog een bakkie wezen doen bij Ruud PE1POA en ben daarna naar huis gereden om daar nog een paar verbindingen te gaan maken.

Weer thuis…
Thuis aangekomen heb ik eerst de mast uitgeschoven. Dat scheelde weer een paar meter hoogte.

De meeste stations waren deze zondagmiddag al vertrokken, ondanks we tot 18:00 uur UTC mochten contesten. Maar aangezien de meeste stations op den duur wel gewerkt zijn, is het voor velen al voldoende reden om de boel op te pakken als het wat stil begint te worden.

Toch trof ik nog wat stations. Ik begon met Lex PE1CVJ uit Amstelveen. Maar wat we ook probeerden op 13 en 23cm, het lukte helaas niet. Uit dezelfde omgeving kwam ook Richard PA3CGG op de frequentie. Dat lukte wel en het ging zelfs iets beter dan de vorige keer, omdat mijn mast nu volledig uitgeschoven stond. De vorige keer kon ik niet maximaal uitschuiven en die anderhalve meter was blijkbaar nu toch wel een beetje merkbaar.

Ondertussen had ik ook contact met David PE1MUD. David kon ook nog wat punten uitdelen, maar had zijn zender niet klaar kunnen maken. David kon mij alleen op 23cm ontvangen. Er staat tussen ons een bultje in de vorm van de Utrechtse Heuvelrug en ook nog een paar huisjes in de vorm van de stad Utrecht…

Voor Ruud kon ik nog mooi even een 70cm signaaltje van hem ontvangen, door TVSharp te installeren en met de RTL dongle op maximaal 2MHz bandbreedte te kijken op 434.250 MHz. Je hebt geen kleur met deze dongle en analoge TV, maar voor de contest is het ideaal vanwege de gevoeligheid. Ik heb op dit moment geen 70cm yagi in de mast, maar de afstand tussen Ruud en mij is maar 9 km. Dus ik wilde dat wel proberen te ontvangen op de vertical. En dat lukte prima!

• Redelijk klein
• ATV frequentie 5,7 GHz / 6cm (ivm antennegrootte)
• Zendvermogen ca. 100mW
• Accu gevoed met meer dan 5 uur bedrijfsduur
• Lichtgewicht
• PAL analoog videosignaal (analoog ATV)
• Kleine cameramodule
• Geschikte antenne

Meteen viel mijn gedachte op een module van Airwave, die ik nog had liggen. Dat zijn 7 kanaals zendertjes, die juist gemaakt zijn voor FPV (First Person View / modelvliegen). De Airwave frequenties zijn ook al vaak gebruikt door zendamateurs, omdat Vandijkenelektronica deze veel verkocht heeft. De Airwave frequenties vallen mooi in de 6cm zendamateur band.

Overigens is het belangrijk te vermelden, dat we uiteindelijk ervoor gekozen hebben om deze set niet onder de drone te hangen tijdens de JOTA, omdat de drone zelf al voldoende beeldkwaliteit bleek te bieden met zijn eigen zenders. De hier beschreven set heeft toch heel leuk als videolink kunnen dienen van het hok naar het vliegterrein (retourbeeld) en tevens was het leuk als demonstratieset voor de kinderen.

Hieronder zie je een collectie Airwave modulen. De lange aan de linker kant is een ontvanger (wat ook handig is binnen dit project). De dikke is een 500mW zender en de dunne is een 100mW versie.

Mijn keuze is gevallen op de 100mW versie (rechtsonder op de bovenstaande foto). Deze zender heeft dus meteen 7 kanalen, PLL, ze zijn stabiel en er is ook een stereo audio ingang aanwezig. Dat is wel leuk om het geluid mee door te geven van de motoren etc. tijdens het vliegen of rijden.

Overigens heb ik op mijn website al veel projecten gedaan met deze modulen. Mocht je geïnteresseerd zijn, gebruik dan de zoekfuncties maar eens op deze site (of klik de ATV categorie aan voor een overzicht).

Deze module voldoet in elk geval al aan de meeste eisen: Hij is redelijk klein (het kan nog kleiner met modernere modulen, maar deze had ik in huis), de frequentie is goed, het zendvermogen is 100mW (20dBm), het gewicht is laag en hij is geschikt voor analoog PAL video.

Resteren nog de volgende punten: accu en voeding, antenne, plus de cameramodule. Ook allemaal wel haalbaar en in dit artikel zal ik proberen te laten zien hoe ik alles heb samengesteld.

De Airwave module
Er zijn maar een paar randcomponenten nodig om dit module te laten werken: Een condensator en 3 pulldown weerstanden voor de 3 bit kanaalkiezer en een antenneconnector. De rest zit allemaal al ingebouwd in het module, inclusief de preëmphase. Uiteraard is een gestabiliseerde 5V voeding ook nodig, maar dat wordt hieronder afzonderlijk besproken.

Er zijn tegenwoordig ook kleinere modulen voor de 6cm band, zoals bijvoorbeeld de TX5813 en de TX5823. De laatste zou zelfs 200mW moeten kunnen doen. Dat blijkt in de praktijk eerder rond de 50mW uit te komen, maar dat heb ik nog niet getest. Deze modulen zitten niet op dezelfde frequenties als de Airwave modulen. Er zijn ook 32 kanaals modulen, die groter zijn. Die kunnen wel de Airwave frequentieband aan.

De kanaalkeuze kan worden gedaan met de drie bits die met de pull-down weerstanden omlaag gebracht kunnen worden. Op de foto hierboven zijn deze net zichtbaar in de schaduw.

Accu en voeding
Vanwege de JOTA en het drukke programma was het belangrijk dat het energieverbruik zo laag mogelijk zou zijn. Het liefst zou het mogelijk moeten zijn om een dagdeel door te komen met één acculading. Dat heb ik geprobeerd te doen door een schakelende spanningsregelaar te gebruiken die als “buck converter” ingesteld staat. Het rendement is veel hoger dan lineaire spanningsregelaars en het wordt bovendien ook veel minder heet.

Meer weten over schakelende spanningsregelaars? Klik dan hier (interne link)

De Airwave module mag niet meer dan 5V aan spanning aangeboden krijgen. Dus heb ik een buck-converter printje die ik ooit in China gekocht heb, gemodificeerd. Deze printjes hadden namelijk een potmeter om de spanning in te stellen. Dat is absoluut ongewenst, want je wil niet per ongeluk de module aan soep draaien. Dus heb ik de potmeter vervangen door vaste weerstanden (potmeter instellen, waarde meten en vervangen voor vaste weerstanden).

Overigens is dit buck-converter printje wat overdadig voor deze lichte toepassing. Dit printje kan 3A leveren en is daarom ook wat aan de grote kant. Ik had toen even niet anders liggen, maar je kan hele kleine printjes kopen met kleinere chipjes. Er zijn ook printjes die standaard al gemaakt zijn voor een vaste spanning.

Schakelende spanningsregelaars produceren wel veel ripple en noise op de voedingsspanning. Dat kan je wegfilteren met een spoel en een elco. In de eerder genoemde link staat daar meer informatie over beschreven. Ik heb dat ook absoluut voor deze Airwave configuratie gedaan, omdat je anders lelijke strepen in beeld gaat zien.

Als accu heb ik een leuke kleine LiPo accu gevonden op Ebay. Deze is erg klein voor de geboden capaciteit van 2800mAh en hij weegt 54 gram. Je moet trouwens nog maar afwachten hoeveel capaciteit de accu in werkelijkheid biedt, maar dat leek niet tegen te vallen. Deze accu kan opgeladen worden met een balanced charger. Beide cellen worden dan afzonderlijk gemonitord. Er is al een 700mA per cel lader te koop voor ca. 8 euro. Dit ladertje kan 2 of 3 cellen gebalanceerd laden.

Cameramodule
Als cameramodule had ik twee modellen in gedachten, die ik beide gekocht had. De AOMWAY 600 CMOS, of de HS-V8330-38T.

De AOMWAY is duidelijk kleiner. Als ruimte echt een probleem was geweest, dan had ik deze gekozen. Maar de HS-V8330-38T had een iets betere beeldkwaliteit. Ze zijn allebei niet slecht trouwens, maar de HS-V8330-38T had me blij verrast. Dus heb ik die gebruikt.

Antenne
Als antenne wilde ik een cloverleaf antennetje maken. Maar dat is niet meer gelukt in verband met tijd. Dus is het een ordinair draadje geworden gemonteerd op een SMA connector. Dit is natuurlijk niet optimaal, maar het bleek in de praktijk al voldoende goed te werken.

Kan het niet kleiner?
Ja. Zeker. En al helemaal als je dit bericht pas leest als het al weer wat verder in de tijd is. De ontwikkelingen gaan snel door. Er zijn kleinere modulen en als je een lineaire spanningsregelaar gebruikt, of een modernere 5V buck converter, dan kan je ongeveer de helft kleiner (status jan. 2016). Maar het wordt dan lastig om boven 100mW zendvermogen uit te komen. Zenders met een dergelijk zendvermogen hebben eigenlijk al een koelblokje nodig om niet te heet te worden. De 100mW Airwave heeft een vrij grote printplaat, die voldoende koeling biedt aan de RF amplifier chip.