Echter worden deze apparaten inmiddels al aardig oud. En dan kun je storingen verwachten. Sommige componenten degraderen met de jaren en dat was met dit exemplaar niet anders. Deze KF-161 was overigens niet van mijzelf, maar daarom is het des te leuker om hem weer werkend te krijgen.

Het foutzoeken was in dit geval wat lastig, omdat de mobilofoon het in het begin wel leek te doen, maar wel ging stinken naar verbrande componenten. De opgenomen stroom uit de voeding was ook niet alarmerend hoog. Het was lastig om de bron te achterhalen, dus waar de geur vandaan kwam. Later bleek dit de eindtrap te zijn, wat dit wel wat kan verklaren (dat is een losse module van alle andere modules).

Module voor module ben ik gaan bekijken. Maar ook ruiken hoorde daarbij, want ik wilde de bron vinden van de stank. Op de PLL-print vond ik al snel een verbrande weerstand. In het schema zag ik dat dit een 5R6 Ohm weerstand was, die samen met een 22µF tantaal-elco de voedingspanning naar de VCO filterde.

Ik meette achter de weerstand een kortsluiting, dus de zwarte weerstand was daarmee wel te verklaren. De kortsluiting bleek uit de tantaal-elco te komen. Vreemd, want tantaal-elco’s zijn eigenlijk heel stabiel op langere termijn. Ze drogen niet uit, zoals traditionele elco’s. Toch is hier wel wat in misgegaan na ca 45 jaar trouwe dienst.

Tantaal-elco’s kunnen flink kunnen ontbranden als ze het begeven op een sterkte voeding. Hier had de weerstand dit voorkomen gelukkig. Nieuwe weerstand en nieuwe tantaaltjes (nu twee 10µF SMD versies parallel omdat ik die had liggen). Probleem opgelost toch?

Nou nee :(

In het begin leek alles goed. De ontvanger gaf keurig ruis en ik kon ook amateurs ontvangen toen ik de antenne er aan deed. Maar de geur bleef sterk aanwezig. Dit zou nu toch wel weg moeten trekken? De ruis viel ineens weg en de labvoeding sprong in de stroombegrenzing. Weer een kortsluiting?

Het PLL board was niet wederom stuk. De weerstand was nog goed en de nieuwe tantaal gaf nog geen krimp. Na wat voedingspunten te hebben gemeten op de verschillende modules, kon ik in de eerste instantie geen kortsluiting vinden. Op het mainboard meette ik wel een kortsluiting, zelfs zonder geïnstalleerde modules. Toen ik de stekker naar de eindtrap lostrok, verdween de kortsluiting.

In de eindtrap ook al??? Nou dan die maar open. Wat een vreselijk ontwerp, foei Bosch! Niet te servicen dat ding. De eindtransistoren moesten losgehaald worden, voordat de PCB uit de behuizing getrokken kon worden. Ze zaten met een soort rare moeren vast, waar je speciaal gereedschap voor nodig hebt om ze los te kunnen draaien. Dat had ik niet, dus heb ik met een tinzuiger de pootjes maar losgesoldeerd. De PCB kon ik vervolgens verwijderen, terwijl de transistoren bleven zitten in het aluminiumblok. En toen zag ik dit in het blok:

Schrik! Op de printplaat zag ik een 10µF tantaal zitten, compleet zwartgeblakerd. Die had eerder al eens flink zijn inhoud als een draak naar buiten gespuugd! Ik denk eerder al bij de eigenaar zelf, want dit moet een nog veel sterkere geur hebben veroorzaakt als ik dat zwartgeblakerde deel mag geloven. Deze tantaal zat wel direct op de voedingslijn, dus die is meteen gaan ontbranden toen deze het begaf.

De verkoolde tantaal-elco was zich gaan gedragen als een koolweerstand. Deze bleef de milde geur veroorzaken, die ik steeds bleef ruiken. Het zal steeds goed heet geworden zijn als het apparaat een tijdje aangestaan had. Dat heeft op den duur een kortsluiting veroorzaakt.

Na het verwijderen van de verkoolde tantaal en het schoonmaken van de PCB en de behuizing, was de kortsluiting weg! Nieuwe tantaal er in (weer zo’n 10µF SMD versie, want daar heb ik een hele rol van). Ik zag nog drie gelijke tantalen zitten, die ik ook maar meteen heb vervangen. Die eindtrap wil je niet nog een keer open hoeven maken.

Alles weer in elkaar gezet en alles werkte goed. Nog even de afregeling gecontroleerd met de Marconi 2955. Deze ontvangers zijn niet super gevoelig trouwens (0,9µV @12dB SINAD), maar voor lokaal en repeater werk prima genoeg.

Misschien zitten er nog wel wat tantalen in. Ik ga de eigenaar waarschuwen dat er misschien nog wel een keer een uitval verwacht kan worden. Ik ga niet bij voorbaat alle tantalen vervangen, dat is teveel werk. De modules waar dat nu nog op kan gebeuren zijn makkelijk bereikbaar. Dat zal de eigenaar vast geen probleem vinden om zelf te vervangen dan.

Heb jij een Bosch KF-161? Mogelijk zijn het tantaal-elco’s uit een bepaalde batch die bij dit exemplaar problemen gaf. Deze in dit exemplaar waren allemaal blauw van kleur. Eén was een 22µF en de ander was een 10µF. Het is niet gezegd dat die van jou ook problemen gaat krijgen. Maar als hij ineens gaat stinken, dan weet je waar het mogelijk vandaan komt. Sterkte ermee dan ;)

Dit project is niet meer geplaatst en zal ook niet meer gebeuren als RX site in Leusden. Inmiddels heeft het Hobbyscoop team enorme uitbreidingen gedaan en is dit niet meer nodig. Hieronder staat toch nog het project te lezen, gewoon voor de fun. In 2016 zullen twee ontvangers gedoneerd worden aan stichting Hobbyscoop.

Deze keer zeg ik nog even niet waar ik mee bezig ben. Je mag wel speculeren in de reactieboxjes hieronder :)

Oke, ik verklap het: ik experimenteer met een eigen RX post voor PI2NOS voor in Leusden, hoewel de dekking rond Amersfoort en richting Maarn in principe al voldoende  verbeterd is de laatste tijd. Het blijft gewoon leuk om mee te spelen en Mischa vindt het ook wel leuk.

Het is dus nog niet zeker of dit project ook echt straks gebruikt gaat worden, maar dat is juist het experimentele deel van de hobby.

Hier een foto verslag:

November 2014 update

De Bosch KF-161 (DIG) is een oude mobilofoon, die geschikt gemaakt kan worden voor gebruik op de 2m band. De zijn lang verkrijgbaar geweest bij museum Jan Corver en nog steeds kom je ze regelmatig tegen. De prijs zal rond de €25,- liggen schat ik.

Jaren geleden had ik deze mobilofoon gebruikt voor packet. Deze versie heeft een PLL (sommigen werken echter op kristalbasis!). Door middel van een rekensommetje kun je bepalen welke van de eilandjes aan massa gesoldeerd moeten worden en welke niet, om zodoende een frequentie in te stellen.

Er zijn overigens ombouwsetjes verkrijgbaar voor als je tussen meerdere kanalen wil kunnen schakelen. Zie de site van museum Jan Corver.

Als een eilandje niet aan massa gesoldeerd is, dan is deze “hoog” (1). Dat komt door de pull-up weerstanden in de PLL. Dat is dus makkelijk. Wil je een “0” maken, dan soldeer je dat eilandje dus gewoon aan massa.

Die eilandjes zitten onder het voetje waar oorspronkelijk de Eprom zat. Deze voet is dus leeg. De PLL zit daar naast (Siemens S187). Je moet twee binaire getallen maken, op rij A en op rij B. Dit zijn de delers van de S187.

Dit is de formule:

f – 10,7
——–    = B,A  (decimaal omrekenen naar binair)
1,25

Uitleg: f is de gewenste frequentie. 10,7 is gebaseerd op de middenfrequentie. 1,25 staat voor het gewenste raster van 12,5 kHz. De uitkomst geeft een decimaal getal, welke moet worden omgerekend naar binair. B staat voor rij B op de voet en A voor rij A op de voet, zie foto verderop. B moet in 8 bits, A moet in 7 bits.

Voorbeeld: ik wilde de set op 144.7625 MHz laten werken. Dat is (was) de lokale ATV inpraat frequentie van PI6ATS.

144.7625 – 10,7
——————          = 107,25
1,25

A = 25 (decimaal) = 0011001 (7 bits binair)
B = 107 (decimaal) = 01101011 (8 bits binair)

Klik op de foto voor een vergroting. Keer terug met backspace.

Mocht jij dit ook willen doen, let dan op de volgende tips:
0 gaat naar massa. 1 blijft los. Let op de volgorde. Wat is aangegeven met A1 of B1, is niet het meest linker getal, maar het meest rechter getal van de binaire reeks (least significant bit). Tip: draai de print 180 graden om vergissingen te voorkomen.

Foto’s van de KF-161 vind je hier.

Nu de 4m band beschikbaar is gekomen voor F-gelicenceerde zendamateurs in Nederland, kon ik eindelijk eens wat experimenteren met de A.P. Radiotelefon (AP-2000) die ik nog had liggen. Dit is een 80MHz versie (er zijn ook 2m en 70cm versies gemaakt), dus wellicht zou deze wel 10MHz omlaag gebracht kunnen worden.

Deze mobilofoon is heel mooi modulair opgebouwd. Daarom is het vrij eenvoudig te begrijpen allemaal. Nadeel zijn de vele doorverbindingen onder de modules. Je moet dus veel meten, voor je weet welke module met wat in verbinding staat. Gelukkig kon ik schema’s vinden op internet. Helaas wel van de 2m versie, maar de fabrikant heeft daar grotendeels dezelfde methodes toegepast.

Dan het omlaag brengen naar 70MHz. Software is er niet voor deze “set”, dus ben ik gaan experimenteren met het los regelen van de VCO spanning. De VCO was vrij eenvoudig omlaag te trekken, door een spoel in de oscillator iets bij te regelen.

De PLL unit heb ik verwijderd en zodoende kwam er meteen een regelpunt beschikbaar, waar normaal gesproken de VCO spanning op geregeld wordt. Dat werd bevestigd toen ik met een potmeter op dat punt de afstemspanning ben gaan regelen van 0 tot 5V.

Ondanks de door mij gekozen meerslagen potmeter, was het frequentiebereik binnen 0-5V veel te groot. Ideaal zou 70,000 tot 70,500MHz wezen, zodat je binnen het bereik van de potmeter heel nauwkeurig de VCO spanning af kunt regelen.

Als ik 0V aanbied aan de VCO, kan ik de frequentie inregelen (met de spoel) op bijvoorbeeld 69.950 MHz (iets buiten de band ivm verloop). Ik heb gemeten, dat ik dan met ca. 2V op de VCO op 70.550 MHz zit. Met een voorschakelweerstand in de 5V lijn heb ik daarom de spanning op de potmeter begrenst op maximaal 2V. Deze voorschakelweerstand staat in serie met de potmeter zijn vaste weerstand (niet de loper!). Dat vormt een spanningsdeler. Deze voorschakelweerstand is overigens ook een potmeter, om de maximale frequentie in te kunnen stellen op 70.550MHz. Nogmaals, de minimale frequentie op 0V wordt in de VCO zelf afgeregeld (daar begin je mee).

Ik had overigens ook nog geprobeerd om uit te gaan van de 5V als vaste spanning. Maar dan was de afstemspanning slechts in een bereik van 0,7V te regelen (4,3 – 5V) om van  69.950 naar 70.550 MHz te gaan. Daar ben ik dus vanaf gezien. Mijn huidige 2V regelbereik is veel stabieler. <<Dit verschil komt voor de niet-lineariteit van de varicaps

Opmerking: voor de modulatie is een afzonderlijke varicap aangebracht in de VCO. Je hebt dus geen last van het regelen van de spanning bij het afstemmen.

Ik kan nog eens overwegen om één van de twee varicaps voor de afstemspanning te vervangen voor een vaste condensator. Zodoende wordt het bereik van de VCO kleiner en wellicht nóg ietsje stabieler (al is het huidige resultaat al niet slecht en zeer zeker voldoende voor FM, wat dit tenslotte is).

Wordt (misschien) vervolgd!  Update: ik heb alle AP2000’s verkocht aan iemand die er meer tijd voor had. Dus van mijn kant komt geen update meer ;)

AP2000 Documentatie

1 bestand(en) 21.64 MB

Downloaden

Technical Description for AP2000

1 bestand(en) 4.28 MB

Downloaden