Deze antenne is wel wat te lang voor in mijn tuin, maar ik heb hem toch gebouwd om te kijken of ik hem misschien in mijn mast kon ophangen (in plaats van de dakgoot), zodat ik wat meer ruimte heb. Eerdere metingen hadden uitgewezen dat ik ca 2m tekort kom. Maar misschien kan ik hem tot de spoel ophangen en de rest om een bochtje. Niet ideaal, maar dan is hij wel te tunen op 80m.

De antenne verschilt qua bouw niet zoveel met de vorige, dus veel is er niet over te vertellen. De hoofddraad van deze antenne is 20m en het verlengstuk voor 80m is ca 3m lang. De spoel heeft meer windingen dan de kortere uitvoering. Deze moet pas de 80m band doorlaten en de korte antenne heeft een spoel die op 40m moet doorlaten.

Dit keer heb ik de spoel met een iets andere techniek gewikkeld. Nu niet meer met een inbussleutel, maar met een 16mm verzinkboor om de PVC pijp te vergrendelen aan de accuboormachine (op schroefstand). Die paste bijna perfect in de PVC buis. Met een beetje tape eromheen, was het doorslippen voorkomen.

Ik ben begeleider bij DJO Amersfoort en daar spelen we wel meer met kortegolfantennes. Daar hebben we ook prima de ruimte om de antennes op lengte te knippen met behulp van een antenne analyzer (single port VNA). Dat heb ik samen met DJO-er Roger (PD1RWS) gedaan. Roger heeft in 2025 zijn zendamateur-registratie gehaald. Samen trekken we de radiokar bij de club.

Even bij DJO getest en wat ingekort. Hieronder staat een afbeelding van de returnlossmeting op de 20m band.

Ik had de antenne nog ietsje te lang gehouden, om hem thuis nog goed op maat te kunnen maken. Het veranderd toch wel iets als je de antenne op een andere plek op hangt. Dus dan liever de mogelijkheid om wat draad af te knippen, dan bijknippen ;)

Het resultaat

We hebben op verschillende manieren geprobeerd om de prestaties van de antenne te vergelijken met mijn ongeveer twee keer kortere endfed (10, 20 en 40m). Eerst het positieve: De tussenbanden (15 en 12m bijvoorbeeld) waren makkelijker te tunen met een ingebouwde tuner zoals in een IC-7300. De SWR is daar standaard al wat beter namelijk.

Dan het negatieve: we hadden verwacht dat de antenne gelijkwaardig of beter zou werken op de banden die ook standaard door de kortere antenne ondersteund werden (10m, 20m en 40m). Maar met wat vergelijkingen tussen twee gelijktijdige FT-8 sessies tussen de DJO locatie (met korte antenne) en de lange antenne bij mij thuis (via remote sessie), kregen we sterke twijfels over de werking.

De lange antenne bij mij thuis leek aanzienlijk minder goed te werken. Dit was tegen onze verwachting in. Op 10m was het verschil het grootst (ca 15dB SNR slechter). Op 40m kwamen de antennes redelijk bij elkaar in de buurt (gelijk of net iets slechter voor de lange antenne). Dit kon nog door alle verschillen komen waarmee we te maken hadden: locatie en antennepositionering. De storing was op beide locaties ongeveer gelijk. Dit gegeven konden we ook uitsluiten, omdat het verschil ook met zenden te zien was.

Dan de locatie en antennepositionering. Beter was het natuurlijk om beide antennes op dezelfde plek op te hangen. Maar het was niet echt onze bedoeling om een testopstelling te maken. We wilden het even kort vergelijken en toen viel heel snel het verschil op. De locaties (DJO en thuis) was maar 5km uit elkaar en de positionering van de antenne verschilde maar weinig. Dat laatste heb ik de week later nog meer gelijk gemaakt. Maar het verschil bleef hetzelfde.

Oke, dan mijn kortere endfed maar weer opgehangen thuis. Op DJO ook dezelfde korte antenne weer; twee gelijke antennes, zelfde positionering, wel een iets andere locatie. En nu waren de resultaten weer opvallend gelijk. Natuurlijk heb je wat verschillen op verschillende locaties, maar gemiddeld genomen presteerden de antennes gelijkwaardig.

Wat is er dan met de langere antenne aan de hand? Ik weet het nog niet, maar jammer vind ik het wel. Ik merkte ook wel op phone en andere modi dat op de hogere banden dat ik wat minder hoorde. Maar dat konden ook nog condities zijn. Maar nee, dat bleek later met de kortere antenne ineens weer harder te zijn ook.

Hoe kan het dat de langere endfed slechter werkt dan de kortere? Wie hier wat over kan vertellen, graag ;) Hieronder kun je reageren.

De langere antenne moet ook maar weer eens bij DJO opgehangen worden. Dan kunnen we nog eens op dezelfde locatie testen met een korte en lange antenne. Wordt vervolgd!

Rond maart 2022 ben ik begonnen met het maken van een soort ZS6BKW antenne van onderdelen, kippenladder en litzedraad die ik lang geleden al eens op een radiomarkt had gekocht, samen met Stan DK2CA (PA8C). Ik had namelijk eerder al eens die ambitie gehad om wat op HF te gaan doen.

Totaal niet goed opgehangen, kon ik hier toch al redelijk goed mee ontvangen. Dat wilde ik namelijk eerst onderzoeken, want als ik hier al merkte dat ontvangst door storing bijna niet mogelijk was, dan zou ik niet doorgegaan zijn.

Tunen ging dus niet geweldig, omdat de draad tussen struiken hing en ik de kippenladder niet de juiste lengte had nog. Tuurlijk, de MFJ-993 kan bijna alles tunen, maar dit signaal was niet bijster hard bij anderen. Toch maar onderzoeken wat ik vervolgens kon doen om dit te verbeteren. Vanwege ruimtegebrek kon ik de dipool helaas niet beter ophangen en optimaliseren.

Ik ben vrijwilliger bij de technische hobbyclub voor jongeren DJO-Amersfoort en daar konden we de ZS6BKW nog wat beter tunen. Maar die kippenladder was hier ook niet handig, want de raamkozijnen zijn daar van metaal en daar kun je de kippenladder niet door naar buiten voeren. Ook konden we de twee benen van de antenne daar niet ophangen.

Toen hadden we als idee, om het endfed principe eens te proberen. Ik realiseer me wel het voordeel van symmetrische antennes voor wat betreft gevoeligheid voor storing, maar dat kunnen we niet kwijt.

Bij HFkits heb ik in 2023 een endfed kit gekocht voor 10m, 20m en de 40m band met spoel. Deze is ca 12m lang, wat ik prima in mijn achtertuin kon ophangen. Zonder spoel kan ook, maar dan zou deze ca 20m lang worden. Dat zou te lang zijn voor mij. Misschien dat ik later nog de volle lengte kwijt kan vanaf mijn mast, maar dat wil ik eerst niet. We beginnen bij de dakgoot.

Ik had er meteen een tweede 1:49 200W unun kit bij gekocht, om voor DJO-Amersfoort ook nog een Endfed te maken. Ik had namelijk nog voldoende litze over van die ZS6BKW inkoop.

Het bouwen was leuk! Ik begon met de Unun 1:49 “aanpassingstrafo”:

Lekker mechanisch klusje ;) Door wat metingen (ca 2k7 weerstandje aan hoogohmige kant en VNA aan 50 ohm kant), kon ik bevestigen dat de 1:49 Unun voldoende goed werkte.

Voor de 40m band verlenging was een spoel nodig, welke op de 20m band en hoger als shoke werkt. Die heb ik gewikkeld rond het meegeleverde PVC buisje. Dit heb gedaan met behulp van een bankschroef met daarin buisje of de achterkant van een boortje (ca 10mm) die dient als een as. Dit is ideaal om de PVC buis om te leggen, zodat je deze met een accuboormachine en een inbussleutel kan ronddraaien. De inbussleutel grijpt zich vast in het voorgeboorde gaatje voor de litzedoorvoer. Hierdoor kan de PVC buis als een soort draaibankje ronddraaien. Door de nauwkeurige snelheidsregelaar van de accuboormachine kon ik rustig en strak de spoel wikkelen.

De lengte van het Litzedraad heb ik opgemeten met een lasermeter. Eerst wat teveel lengte in acht nemen, want afknippen is makkelijker dan bijknippen ;)

Met een SWR analyzer (1 poort VNA) heb ik de lengte eerst wat grof geoptimaliseerd (nog een beetje te lang houden in eerste instantie). Er is namelijk wel wat invloed van de plek waar je hem ophangt, dus dat heb ik uiteindelijk op de definitieve ophang locatie nog gefinetuned.

Na deze opgehangen te hebben in de achtertuin, hoorde ik meteen behoorlijk sterke signalen. De antenne werkte erg goed.

De tweede voor DJO Amersfoort heb ik op de club getuned. En ja, hier moest ik wel wat “bij”knippen, ik was iets te ver uitgeschoten met verkorten. Stukje aansolderen en voila.

Mantelstroomfilter

Voor mijzelf heb ik ook nog het mantelstroomfilter kitje gekocht en gebouwd.

Deze zit nu voor de antenne, met een paar meter coax er tussen.

Ik heb trouwens op DJO Amersfoort ook nog iemand geholpen met het bouwen van zo’n zelfde kit voor hem thuis. Zo stimuleren we de hobby mooi. Hij heeft er veel plezier van heb ik gehoord!

Ik heb ook nog een langere versie (23m lengte) met 80m optie gekocht. Deze wilde ik gaan proberen op te hangen vanaf mijn mast als montagepunt in de toekomst. Een test heeft uitgewezen, dat ik ca twee meter lengte te kort kom in mijn tuin. Maar misschien kan ik hem wel als 10,20,40m antenne ophangen, dus een 20m lange antenne. Het 80m verlengstuk laat ik dan dus weg. Die kan ik dan vergelijken met mijn huidige verkorte antenne. Hij hangt dan ook iets hoger. Daar komt wel een update over op mijn site in de toekomst dan. Update: daar is een eerste test met een langere antenne. Ik moet er nog achter komen wat ik verkeerd heb gedaan, want die antenne werkte aanzienlijk slechter dan deze kortere.

Veel Amerikaanse transceivers (“bakkies”) werden geïmporteerd. Daar was het een grote rage ontstaan, onder met name vrachtwagenchauffeurs. Dat sprak een groep hobbyisten in Nederland ook wel aan. Maar illegaal gebruik van de 27MC band was niet optimaal. Pas in 1980 is (na veel actievoeren voor verschillende groepen 27MC gebruikers) is het gebruik van goedgekeurde 27MC transceivers toegestaan. Binnen de goedkeuring was eerst maar 22 kanalen mogelijk met 0,5W aan zendvermogen en FM als modulatievorm. Je moest een vergunning halen bij het postkantoor. Later is dat uitgebreid naar 40 kanalen. De vergunningsplicht is vervallen. Het maximaal toegestane zendvermogen werd verhoogd naar 2W en later naar 4W. Tegenwoordig mag SSB ook op die kanalen en AM met maximaal 1W.

De AM transceivers uit de jaren 70 waren dus niet legaal, behalve als ze bijvoorbeeld door zendamateurs omgebouwd werden naar de 10m band. Deze Lavayette is echter nog origineel. AM en USB mode leken wel te werken, maar LSB mode niet. Een belangrijk kenmerk was, dat dit voor zowel voor RX als voor TX gold. Dit wilde ik graag herstellen, omdat ik dit wel een leuk verzamelobject vond. Erg bruikbaar lijkt hij me echter niet, want hij heeft maar 23 kanalen en geen FM.

Eerst heb ik alle mechanische delen onderzocht. Vooral de 3 standen rotary-schakelaar voor AM/USB/LSB wilde ik eerst controleren. Na 50 jaar (!) kan zo’n mechanische schakelaar wel eens slecht worden. Zo simpel was dat natuurlijk niet ;) Alle banken gemeten, de schakelaar was in orde. Toen begon het leuke werk. Ik kon een service manual en een schema vinden, wat heel erg geholpen heeft. Ik zag daarin dat met kristaloscillatoren verschillende frequenties werden opgewerkt, door deze te mixen of te vermenigvuldigen. Daarnaast had je ook LO’s natuurlijk, ook met kristallen.

Er wordt gewerkt met een reeks schakelbare kristallen op ca. 23MHz, daar wordt een reeks schakelbare kristallen van 15MHz bij opgeteld om 38MHz te maken als basis voor zowel RX als TX. In RX wordt dit als LO gemixt en gefilterd op 11MHz, om het verschil van 27MHz uit de antenne te plukken.

In TX wordt de 38MHz trein ook gebruikt, maar dan wordt een losse 11MHz oscillator gebruikt als LO om daarmee te mixen, om het verschil van 27MHz te produceren. Deze 11MHz oscillatoren (Q6 voor AM/USB en Q7 voor LSB) worden alleen in TX gebruikt dus.

De oscillatoren heb ik gemeten met een TinySA Ultra portable spectrum-analyzer. Als ik het blokschema bestudeer en rekening houd met de foutanalyse (RX en TX werkt niet in LSB mode), dan is vooral Q4 verdacht. Die wordt namelijk uitsluitend in LSB mode gebruikt als 15MHz oscillator voor zowel RX als TX. Voor AM en USB wordt gemeenschappelijk Q3 gebruikt en niet toevallig werken AM en USB allebei wel.

Q7 wordt ook alleen voor LSB gebruikt als 11MHz oscillator. Maar RX werkt ook niet in LSB, dus deze kan dat niet als geheel veroorzaken. Of er moeten toevallig twee fouten zijn. Ik zal deze meten indien nodig.

Q4

De Tiny-SA Ultra had ik van een DC-block en een verzwakkertje voorzien. Ik wilde namelijk op testpunten meten en het is niet altijd zeker dat er geen DC op staat. De TinySA Ultra mag in principe maximaal 5VDC hebben op de ingang, maar gezien er ook met 13,8V wordt gewerkt in de transceiver, is een DC-block echt verstandig.

Nadat ik het testpunt wat vrij had gemaakt, hoorde ik ineens de ruis toenemen uit de luidspreker. En ik meette een keurig signaal uit Q4, precies op de juiste frequentie ook. Oh ooh… Meetzender aangesloten en jawel, LSB werkte ineens! Zonder iets te vervangen, of ook maar iets van een fout definitief vastgesteld te hebben. Oh nee! off… hierperdepiep? Je kan maar beter iets concreets vinden vind ik altijd.

Vaak duidt dit op slechte contacten. De solderingen op de PCB zagen er prima uit. Alles was dik vertind. Maar toen ik volgens het service-manual wat potmeters ging controleren, merkte ik hier veel problemen. Veel potmeters bleken gaar. Schoonmaken hielp niet eens. In het circuit van Q4 zit ook een potmeter. Mogelijk dat die ook slecht was. Dat ga ik nog controleren en daarna worden alle potmeters vervangen.

Voor een kennis ben ik aan de slag gegaan met zijn vossenjacht 27 transceiver (“bakkie”). Hij heeft een Midland Alan 48pro met een aansluiting voor een externe S-meter. Daar had hij een LDG FTL meter voor gekocht. Dat is een flinke meter, handig voor tijdens het vossenjagen. Hij had echter één probleem: de meter sloeg nauwelijks uit met sterke signalen. Dat was ook niet voldoende bij te regelen met de potmeter op de FTL meter.

Tijdens het aansluiten van de externe meter zag ik de spanning heel sterk inzakken van de S-meter uitgang. Die was te hoogohmig, wat inhield dat deze de stroom niet kon leveren die de draaispoelmeter nodig had om voldoende uit te slaan.

Dat is eenvoudig op te lossen met een emitter volger schakeling. Dat is een stroombron voor de meter, waarbij je de stroom door de draaispoelmeter kan calibreren met een potmeter. Deze zit al in de externe FTL meter, dus die is niet ook nog intern uitgevoerd.

Dit is de schakeling. De C op de basis was ca. 100n voor wat ontkoppeling. Op deze basis wordt de originele S-meter uitgang van het CB bakkie aangesloten.

Ik heb de schakeling op een experimenteerbordje gesoldeerd.

Dat is vervolgens in het CB bakkie geschroefd.

Voor de FTL meter heb ik een nieuwe 3.5mm jack chassisdeel gemonteerd in het CB bakkie. Zodoende hoefde ik geen printsporen door te krassen en kon de originele aansluiting ook blijven bestaan.

De FTL meter heeft een potmeter om de meter mee te calibreren. Dat heb ik meteen even gedaan, door een Marconi 2955 meetzender aan te sluiten en daarmee de S9 waarde af te regelen.

In de praktijk werkt dit nu heel mooi. Van mijn kennis hoorde ik, dat de meter niet snel op S9+60dB staat. Tot dichtbij de vos is nog op de aanwijzing te peilen en zodra je echt dichtbij de vos bent, dan drukte de meter langzaam door naar S9+60. Ideaal om echt dichtbij te komen.

Maar de meeste signalen hadden geen piloottoon en waren dus mono. Ook RDS info ontbrak (SDR-console kan RDS decoderen). Toen zag ik dus ook dat de signalen doorliepen tot ca. 40 MHz en ook allemaal met verschillende inhoud. Veel spraak ook. Het duurde dan ook niet lang, dat ik me bedacht dat dit audiocarriers waren van TV zenders in de VHF band. In de spraak had ik inmiddels al “Ukraine” gehoord, dus het land was me inmiddels ook bekend. Overigens verwonderde ik mij wel, dat één carrier wel een stereo uitzending was (67.8 MHz)… Wie kan mij vertellen of er bij TV toch ook weleens een multiplex stereo systeem is gebruikt?

Vervolgens heb ik snel TV-sharp gestart met de RTL dongle als SDR. En bingo! Ik kon duidelijk een TV signaal herkennen op verschillende frequenties. Het ruiste wel sterk, maar in de bewegende beelden kon ik duidelijk mensen zien bewegen. Ik heb twee screenshots gemaakt van de interface en het beeldje. Daarop is ook de frequentie mooi te zien.

En ik had nog een paar audio-opnames gemaakt:

Later heb ik nog met de FT-897D en de V2000 een verbinding gemaakt met een Nederlander die in Polen verbleef of woonde (dat weet ik niet zeker). Dat was Frits SO8FH, die in Nederland de roepletters PA0F heeft. Later ontving ik hem ook nog op de 4m band met de RTL dongel, ondanks mijn V2000 daar niet voor gemaakt is.

Dan de vraag; is de SEM35 geschikt voor gebruik op de 27MC band?

hij kan dan wel alle kanalen van de 27 MC aan, maar houd alstublieft rekening met een aantal nadelige punten van de SEM35:

• Alle 27MC kanalen vallen binnen het frequentiebereik van de SEM35.
• In het leger werd een wat grotere bandbreedte gebruikt, dus verwacht niet een hele goede scheiding tussen de kanalen onderling.
• Het zendvermogen is laag, maar iets meer dan 1W op high.
• De SEM35 gebruikt frequentiemodulatie, wat goed is om met normale “bakkies” te kunnen communiceren.
• De 27MC kanalenindeling ligt niet helemaal op volgorde en er zijn ook nog een aantal Alpha kanalen, die een normaal bakkie niet gebruikt. Een frequentietabel is dan wel handig: interne link.
• De frequentieaanduiding van de SEM35 is niet nauwkeurig. Men zal eerst moeten afstemmen op een tegenstation om er vervolgens zeker van te zijn dat de SEM35 goed op frequentie staat.
• De SEM35 is redelijk stabiel, maar door het ontbreken van een PLL systeem kan hij toch iets van het kanaal af lopen tijdens opwarming.
• De SEM35 heeft een 24V nodig. Dat heeft niet iedereen beschikbaar.
• De SEM35 is geen goedgekeurd apparaat voor de 27MC band.

Los van dit alles zijn er helaas niet zoveel stations meer op de 27MC band aanwezig. Daar kan de SEM35 niets aan veranderen.

Om de vraag “is de SEM35 geschikt voor gebruik op de 27MC band?” kort te beantwoorden: matig voor normaal spraak gebruik. Wel heel leuk voor experimenten! Op eigen verantwoording natuurlijk, want de SEM35 is geen goedgekeurd apparaat voor 27MC.

SDR (software defined radio) geniet steeds meer bekendheid. De meeste mensen maken kennis met SDR door een RTL2832U gebaseerde DVB-T dongle te kopen voor weinig geld. In combinatie met een open-source softwarepakket kan je dan vrij eenvoudig een hele uitgebreide ontvanger creëren. De software wordt steeds krachtiger en dat is dan ook een groot voordeel van SDR. Even een smaller midden frequent filter? Gewoon instellen in de software!

Ondanks de tuner IC-tjes in de de dongles een heel groot frequentiebereik hebben, kunnen ze niet de lagere HF banden halen. De types met de E4000 tuner gaan minimaal tot ca. 52 MHz en de types met de R820T tuner gaan meestal tot 24 MHz minimaal. Dan heb je in ieder geval al de 6m en de 10m band, maar de lagere banden moet je met een up-converter omhoog converteren. Bijvoorbeeld dat het frequentiebereik van 0 tot 65 MHz wordt geconverteerd naar 100-165 MHz. Als je dan bijvoorbeeld op 3.600 MHz wil luisteren, dan stel je de SDR software in op 103.600 MHz.

Er zijn een aantal hele dure converters te koop, of te bouwen. Die zitten dan vol met (band)filters en gevoelige versterkers. Maar als je gewoon thuis wat op de kortegolf wil luisteren, dan kan een eenvoudiger ontwerp prima volstaan. Al was het maar, omdat de eerder genoemde tuners in de dongles al uitstekende voorversterkers hebben. De bandfilters heb je alleen nodig als je hele sterke signalen in je omgeving hebt, of grote antennes gebruikt.

Vandijken elektronica heeft een eenvoudige kit samengesteld (€37,50 met behuizing), om zelf een up-converter te bouwen. Deze werkt zo: een 7 polig lowpass filter aan de antenne ingang zorgt ervoor, dat alleen 0 tot 65 MHz bij de ringmixer aankomt. In deze mixer wordt de 0-65 MHz gemengd met een 100 MHz local oscillator (LO) signaal en de uitgang van de mixer gaat regelrecht naar de SDR dongle via een SMA aansluiting. Dan komt het aan in de RTL dongle’s tuner chip en die heeft een eigen filter netwerkje en regelbare voorversterker (Low Noise Amplifier, LNA). De voeding van de up-converter wordt uit een USB poort van je PC gehaald. Maar een eigen 5V voeding kan ook.

Deze up-converter heb ik dus gebouwd. Ik heb er zelf een blikken kastje bij gezocht, maar ik heb begrepen dat Vandijken ook een kastje als optie kan leveren (tip). Hoe dan ook, de converter doet het prima!

Hieronder zie je een screenshot van de 40m band op een draadje. Links zie je heel mooi de CW signalen en in het midden en rechts de LSB phone signalen. Er was een contest gaande!

Voorbeeld van één van deze signalen (ik gebruikte een RTL2832U dongle en een E4000 tuner):

Offset:
Je kan in HDSDR, SDR# (SDR sharp), SDR-radio en vrijwel alle andere pakketten een offset invoeren, waardoor de frequentieuitlezing niet 100 MHz te hoog is. Met deze offset kan je tevens de kleine frequentieafwijking van de 100 MHz LO corrigeren. Neem bijvoorbeeld 747 kHz AM als referentie. Dat is een sterke zender in de Flevopolder, die altijd wel te ontvangen is (voorlopig nog althans). Hieronder enkele configuratievoorbeelden van de veelgebruikte (gratis te gebruiken) SDR pakketten;

In HDSDR heb ik voor die van mij het volgende ingesteld:

Options (F7) -> RX frontend + Calibration -> en dan het geselecteerde in de onderstaande afbeelding. De frequentie is in Hz, dus je voert daar 100000000 in (100 MHz). Ik heb er 100000615 van gemaakt om de afwijking in mijn LO op te heffen. Dat kan je altijd wat aanpassen.

Dit heeft alleen invloed op de frequentie uitlezing.

In SDR# (SDR sharp) kan dat in de linker balk in het menu Radio bij Shift. Vink deze optie ook aan om dit actief te maken. Voer daar het getal als een negatief getal in:

In SDR-radio (de SDR-console) kan dat bij het startscherm (of naast de playback button om de dongle te activeren). Klik op het mapje “select”. Daar kun je de juiste dongle of radio kiezen, indien je meerdere in gebruik hebt. Maar dat is ook de plek om eventueel een frequentieshift in te stellen. Dat kan in het menu “converter”.

Klik op “Manager” om een shift in te stellen.

Vul bij “Freq:” een getal in Hz (de underscore kun je negeren). Bij “type” kies je in dit geval voor een up-converter (belangrijk!). Klik op “Add” om deze instelling op te slaan en daarna op “OK” om het scherm weer te sluiten. Nu kun je in het startscherm in het menu “converter” kiezen voor je pas ingestelde frequentieshift. Dat onthoud de software ook voor de volgende keer. Vergeet deze shift dus niet weer uit te schakelen, zodra je SDR-radio weer zonder converter wil gebruiken. Dat kan weer in het “converter” menu, door op het lege gedeelte te klikken.

Offset tuning
Voor SDR sharp, SDR-radio en HDSDR nog een aanvullende tip: kies voor offset tuning om de hinderlijke LO uit beeld te plaatsen. Dit werkt zeker bij de R820T tuners, maar bij mij ook op de E4000 tuner. Kun je deze offset optie niet vinden? Download dan een nieuwe RTL DLL file. Hieronder een korte uitleg waar deze optie is te vinden in de eerder genoemde programma’s.

SDR sharp: klik op de configure button linksboven (stervormig icoontje). Daar kun je alles voor je RTL dongle instellen. De onderstaande instellingen zijn meestal goed.

Vink eventueel Tuner AGC weer aan, zodra je zonder converter gaat ontvangen. Of stel opnieuw de optimale gain in. Vergeet niet, dat je het nu gewijzigd hebt.

In SDR-radio stel je de offset als volgt in: klik op tabblad “Home” en kies voor “Radio Configuration” aan de rechter zijde van de ribbon bar. Kies voor “More Options” en dan “Offset tuning”.

HDSDR: Klik op de knop ExtIO. Daar kun je alles voor je RTL dongle instellen. De onderstaande instellingen zijn meestal goed.

Gain:
Zet je RTL dongle niet op maximale gain. Dan krijg je een hele onrustige ontvangst met veel mengproducten. Zoek voor jouw tuner en antennecombinatie gewoon de beste waarde op. In mijn geval zit dat rond de 20dB. Tuner AGC en RTL AGC dus uitschakelen!

HDSDR: ExtIO knop en vink dan Tuner AGC uit. Daarna slider omlaag brengen naar optimale stand. Let op mengproducten en signaal-ruis verhouding. Laat het vinkje van  RTL AGC uit.

SDR#: Klik op Configure (stervormig icoontje) en vink dan Tuner AGC uit. Daarna slider omlaag brengen naar optimale stand. Let op mengproducten en signaal-ruis verhouding. Laat het vinkje van  RTL AGC uit.

SDR-radio: Klik op tablad “Home” en dan rechts op de RF knop. Kies een vaste waarde van rond de 19dB, of een waarde die voor jou optimaal is (eerder nog lager dan hoger). Let op mengproducten en signaal-ruis verhouding. Controleer of “internal” AGC uitgeschakeld staat onder de knop “Radio Configuration” en dan “More Options”.

Tip: vergeet de gain instelling (AGC) niet te herstellen zodra je weer zonder converter gaat werken.

Bouwfoto’s:

Nog een uitvoering gemaakt (juli 2016) voor Robert, nu met een origineel Vandijken behuizing (tip!):

Download de sticker in PSD formaat (Photoshop):

Stickervel voor HF up-converter

1 bestand(en) 42.21 KB

Downloaden

Ditmaal de reparatie van een 1 kanaals CB portofoon van Conrad uit 1995. Een ding wat iemand anders misschien allang had weggegooid. Maar omdat ik een -niet actieve- verzamelaar ben van alles waarmee mijn hobby begon, vond ik het leuk om deze portofoon te repareren. Al was het dus maar uit nostalgie…

Toch is dit geen speelgoed portofoon. Het ontwerp is een stuk geavanceerder dan de speelgoed AM portootjes op de bekende 27MC alphakanalen. En wel om de volgende redenen:

• Deze portofoon gebruikt FM, in plaats van AM.
• Hij heeft een echt eindtrapje (oke, wel licht) met filters.
• Het middenfrequent en de demodulatie vindt plaats in een IC.
• Hij heeft daarom ook squelch.
• Hij gebruikt niet de interne luidspreker als microfoon, maar een elektret.
• Het ontwerp was voor die tijd best wel compact.

Ik denk dat Conrad destijds als gebruikersgroep bouwvakkers, rijscholen, vakantiegangers, etc in gedachten had. De huidige gebruikers van PMR portofoons zeg maar.

Wat was er mis met deze porto?

Er kwam geen audio uit de speaker. Oke, heel eventjes tijdens het inschakelen, maar daarna was het muisstil. Dus meetzender aan, fluittoontje erop, antenne in de buurt houden… Ik ben met de oscilloscoop gaan meten op de potmeter en daar was gewoon signaal waarneembaar. Het regelde ook nog keurig, dus de potmeter was nog goed.

Het IC met het complete middenfrequent en demodulatie was ook goed, want ik zag het gedemoduleerde signaal op de scoop. Voor het audio was een LM386 versterker IC-tje gebruikt….

Kapot! Daar kwam wel signaal op de ingang, maar er kwam niets uit. Deze vervangen voor een iets zwaarder type (LM386-4) en hij doet het weer!

Op 10 februari 2012 hield Peter PA2V een lezing over de 70MHz band (4m) tijdens een afdelingsbijeenkomst van de Veron afdeling Amersfoort (A03). Daarbij liet Peter ook een interessant bouwpakket zien van de OZ2M 70MHz transverter.

Deze heb ik kort daarop besteld (€131,-) via PA5DD (zie procedures op de hierboven genoemde website).

Deze transverter converteert van 70MHz naar 28MHz (RX) en andersom (TX). Je kunt er ook nog een eindtrapje bij kopen, maar die kun je wellicht ook zelf maken. Standaard is het uitgangsvermogen tijdens zenden op 70MHz maar ca. 100mW.

Klik hier voor het schema.

Na een korte tijd wachten kwam het pakketje al binnen, maar had ik niet direct tijd om er mee te beginnen. Maar nu (juli 2012) is dat dan eindelijk aangevangen en zal ik hier verslag doen van mijn ervaringen met deze transverter.

Het pakketje is eigenlijk al helemaal compleet. Dit heb ik ontvangen (exclusief blauwe box):

Het bouwen ging voorspoedig, al moet je rekening houden met het feit, dat ze wellicht weerstanden hebben geleverd die niet in de E-12 reeks zitten. De waarde zit dan wel heel dicht in de buurt van wat er in de componentenlijst staat, dus dat valt ruimschoots binnen de tolerantienormen. Verder waren wat spoeltjes en condensatoren anders van vorm. Ook ontbraken helaas de 10nF C-tjes. Dat was een foutje, maar die had ik zelf nog op voorraad. Van sommige NEOSID spoeltjes moesten wat ongebruikte middenpootjes worden afgeknipt om te kunnen passen op de print.

Eerst maar de niet-ESD gevoelige componenten monteren:

Daarna pas de ESD gevoelige componenten gemonteerd. Toen wel met een wat betere ESD protectie, al valt het met de componenten van deze transverter heel erg mee. Er moesten nu ook ferriet kraaltjes (Ferrite bead) om de drain van sommige transistoren geschoven worden.

Wat nu nog moet gebeuren: ik moet nog stukjes koperplaat knippen en op de print solderen, in verband met de afscherming van signalen uit de local oscillator. Daarna wordt het geheel in de blikken behuizing gemonteerd, inclusief de doorvoer C’s en de BNC connectoren. Daarna nog testen en afregelen.

Update 1-1-2014:

We zijn weer wat verder! Zo nu en dan ga ik er weer mee aan de slag. In kleine stapjes, want de activiteit op 4m is hier in de buurt momenteel toch even niet zo groot.

Het koper is geplaatst rond de LO van 42 MHz, ook in stripjes aan de onderzijde van de print. De print is ook in het blikje geplaatst, maar moet nog wel even beter vast gesoldeerd worden.

Eén BNC ingang is niet aangesloten en zal weer verwijderd worden van het blik. Er blijft dan nog over:

• In- en uitgang op 28 MHz
• Ingang op 70 MHz (RX)
• Uitgang op 70 MHz (TX)

Zoals je ziet, zijn de 70 MHz kanten gescheiden. Daar moet dus nog een coax relais worden opgenomen. De relais sturing zit al op de print, inclusief sequentie met vertraging etc. Je kan tussen de transverter TX uitgang en het coax relais eenvoudig een eindtrapje toevoegen.

Wat er nu nog open staat:

Enkele interne weerstanden moeten worden vervangen zodat deze 5 Watt kunnen verdragen. De FT-897 kan niet minder leveren dan 5 Watt en de kleine weerstanden van de regelbare attenuator op de print kunnen dat niet verdragen. Verder ga ik op zoek naar een eindtrapje en een coax relais. Dat relais hoeft niet een ingewikkeld exemplaar te zijn, gezien de lage frequentie van 70MHz. Ook moet ik sommige afregelpunten nog even bekijken. Enkele NEOSID spoeltjes lieten geen effect zien tijdens het regelen. Ondanks dat, is de transverter wel zeer gevoelig. Maar mogelijk hebben die afregelpunten wel invloed op de selectiviteit. Daarna nog alles in een kastje etc etc…. en uiteraard moet de 4e BNC aansluiting nog verwijderd worden. Die was voor een gescheiden RX/TX ingang op 28MHz, maar die houd ik gecombineerd.

4 januari 2014:
Er was per ongeluk een NEOSID spoeltje vernield bij het zoeken naar fouten. Die ga ik bestellen bij Box73.de. Project staat dus weer even in de wacht. Ongebruikte BNC wel verwijderd.

>> NEOSID is alweer vervangen en binnenkort wordt deze transverter nog eens volledig afgeregeld.

Weer helemaal klaargemaakt en afgeregeld. Wegens het uitblijven van de ambities om op 4m uit te gaan komen, heb ik deze transverter weer verkocht. Het bouwen was leuk en nu kan iemand anders daar plezier aan beleven!

Deze bouwbeschrijving blijft gewoon op mijn site staan.

Foto’s mei 2014:

Voor wie ook een dergelijke opdruk wil printen, hier is een JPG. Uitprinten op stickervel van gewoon papier en klaar! Deze hoort op de deksel aan de kant van de soldeerzijde (vergis je niet). Hier is de download (klik op de thumbnail rechts en sla het document op). Afdrukken op het formaat zoals in de JPG header is toegewezen. Gebruik dus goede software en geen viewers die op basis van dpi het formaat bepalen.

Wil je het Photoshop document? Stuur me even een berichtje. Dan kan je zelf nog een versie maken voor de andere kant bijvoorbeeld door teksten te spiegelen. Of je gebruikt die voor andere doosjes. Wat jij wil. Ik zie je berichtje dan wel tegemoet.