Deze antenne is wel wat te lang voor in mijn tuin, maar ik heb hem toch gebouwd om te kijken of ik hem misschien in mijn mast kon ophangen (in plaats van de dakgoot), zodat ik wat meer ruimte heb. Eerdere metingen hadden uitgewezen dat ik ca 2m tekort kom. Maar misschien kan ik hem tot de spoel ophangen en de rest om een bochtje. Niet ideaal, maar dan is hij wel te tunen op 80m.

De antenne verschilt qua bouw niet zoveel met de vorige, dus veel is er niet over te vertellen. De hoofddraad van deze antenne is 20m en het verlengstuk voor 80m is ca 3m lang. De spoel heeft meer windingen dan de kortere uitvoering. Deze moet pas de 80m band doorlaten en de korte antenne heeft een spoel die op 40m moet doorlaten.

Dit keer heb ik de spoel met een iets andere techniek gewikkeld. Nu niet meer met een inbussleutel, maar met een 16mm verzinkboor om de PVC pijp te vergrendelen aan de accuboormachine (op schroefstand). Die paste bijna perfect in de PVC buis. Met een beetje tape eromheen, was het doorslippen voorkomen.

Ik ben begeleider bij DJO Amersfoort en daar spelen we wel meer met kortegolfantennes. Daar hebben we ook prima de ruimte om de antennes op lengte te knippen met behulp van een antenne analyzer (single port VNA). Dat heb ik samen met DJO-er Roger (PD1RWS) gedaan. Roger heeft in 2025 zijn zendamateur-registratie gehaald. Samen trekken we de radiokar bij de club.

Even bij DJO getest en wat ingekort. Hieronder staat een afbeelding van de returnlossmeting op de 20m band.

Ik had de antenne nog ietsje te lang gehouden, om hem thuis nog goed op maat te kunnen maken. Het veranderd toch wel iets als je de antenne op een andere plek op hangt. Dus dan liever de mogelijkheid om wat draad af te knippen, dan bijknippen ;)

Het resultaat

We hebben op verschillende manieren geprobeerd om de prestaties van de antenne te vergelijken met mijn ongeveer twee keer kortere endfed (10, 20 en 40m). Eerst het positieve: De tussenbanden (15 en 12m bijvoorbeeld) waren makkelijker te tunen met een ingebouwde tuner zoals in een IC-7300. De SWR is daar standaard al wat beter namelijk.

Dan het negatieve: we hadden verwacht dat de antenne gelijkwaardig of beter zou werken op de banden die ook standaard door de kortere antenne ondersteund werden (10m, 20m en 40m). Maar met wat vergelijkingen tussen twee gelijktijdige FT-8 sessies tussen de DJO locatie (met korte antenne) en de lange antenne bij mij thuis (via remote sessie), kregen we sterke twijfels over de werking.

De lange antenne bij mij thuis leek aanzienlijk minder goed te werken. Dit was tegen onze verwachting in. Op 10m was het verschil het grootst (ca 15dB SNR slechter). Op 40m kwamen de antennes redelijk bij elkaar in de buurt (gelijk of net iets slechter voor de lange antenne). Dit kon nog door alle verschillen komen waarmee we te maken hadden: locatie en antennepositionering. De storing was op beide locaties ongeveer gelijk. Dit gegeven konden we ook uitsluiten, omdat het verschil ook met zenden te zien was.

Dan de locatie en antennepositionering. Beter was het natuurlijk om beide antennes op dezelfde plek op te hangen. Maar het was niet echt onze bedoeling om een testopstelling te maken. We wilden het even kort vergelijken en toen viel heel snel het verschil op. De locaties (DJO en thuis) was maar 5km uit elkaar en de positionering van de antenne verschilde maar weinig. Dat laatste heb ik de week later nog meer gelijk gemaakt. Maar het verschil bleef hetzelfde.

Oke, dan mijn kortere endfed maar weer opgehangen thuis. Op DJO ook dezelfde korte antenne weer; twee gelijke antennes, zelfde positionering, wel een iets andere locatie. En nu waren de resultaten weer opvallend gelijk. Natuurlijk heb je wat verschillen op verschillende locaties, maar gemiddeld genomen presteerden de antennes gelijkwaardig.

Wat is er dan met de langere antenne aan de hand? Ik weet het nog niet, maar jammer vind ik het wel. Ik merkte ook wel op phone en andere modi dat op de hogere banden dat ik wat minder hoorde. Maar dat konden ook nog condities zijn. Maar nee, dat bleek later met de kortere antenne ineens weer harder te zijn ook.

Hoe kan het dat de langere endfed slechter werkt dan de kortere? Wie hier wat over kan vertellen, graag ;) Hieronder kun je reageren.

De langere antenne moet ook maar weer eens bij DJO opgehangen worden. Dan kunnen we nog eens op dezelfde locatie testen met een korte en lange antenne. Wordt vervolgd!

Ik heb enkele jaren een G-1000DXC rotor in gebruik. De controller heeft zo’n 360 graden wijzer, die wordt belicht met een gloeilampje. Door diffractie in het plexiglazen paneel lichten de letters mooi op. Dit is door het gloeilampje een mooie amber kleur. Alleen was dit lampje stuk gegaan. Ik vond dat redelijk snel trouwens, maar dat kan nou eenmaal gebeuren met gloeilampjes.

Ze hebben overigens duidelijk niet rekening gehouden met het vervangen van het lampje, want het loshalen van het lampje was niet heel erg servicevriendelijk. Dat het frontpaneel moest los, maar dat is nog niet het grootste probleem. Het lampje was van het type axiale buislamp en die zat met zijn pootjes gesoldeerd aan een oogje welke gepopnageld zat aan het plexiglas. Het lossolderen van de draadjes van het buislampje deed de popnagel snel lossmelten. Dus dat was vervolgens niet meer bruikbaar. Tip, knip het gewoon af ;)

Ik wilde het lampje vervangen voor LED verlichting. Alleen is de meeste LED verlichting niet zo warm van kleur. Ik zocht iets onder de 3000 kelvin. Meteen moest ik denken aan speciale “warme” LED strips die ik eerder had gebruikt voor onder de borders in onze tuin. Ik heb niet de exacte specificaties, maar ik meende dat ze nog onder de 2700k zaten qua kleur. Misschien gaat het eerder nog naar ca 2300k. Ze waren mij verkocht als “Golden Yellow” in elk geval.

Ik had nog wat stukjes over van die strips. Per drie LED’s kan je ze afknippen en voeden met 12V. Dat kwam mooi uit, want de originele gloeilamp had ook 12V als voedingsspanning. Dus dat kon ik direct aansluiten op dat voedingspunt. Toen ik dit stripje schuin op de plaats drukte van het gloeilampje, zag ik de letters en de wijzer heel mooi “opgloeien”, ongeveer zoals het origineel. Iets meer licht, dat wel. Dat had ik nog met een weerstand kunnen verzwakken, maar dat vond ik niet nodig. Het is prima zo.

Het monteren moest wel precies goed gebeuren, want je wil het plexiglas goed in de zijkant belichten. Dus heb ik het stripje schuin tegen het plexiglas aangelegd en zorgvuldig gepositioneerd. Vervolgens heb ik dit gefixeerd met een stukje tape.

Als jij trouwens een stukje van deze LED strips zoekt, neem dan even contact met me op.

Leo PA0LDE en PA1WV zijn ook geholpen met een LED stripje. Leo’s resultaat ziet er ook heel mooi uit:

Rond maart 2022 ben ik begonnen met het maken van een soort ZS6BKW antenne van onderdelen, kippenladder en litzedraad die ik lang geleden al eens op een radiomarkt had gekocht, samen met Stan DK2CA (PA8C). Ik had namelijk eerder al eens die ambitie gehad om wat op HF te gaan doen.

Totaal niet goed opgehangen, kon ik hier toch al redelijk goed mee ontvangen. Dat wilde ik namelijk eerst onderzoeken, want als ik hier al merkte dat ontvangst door storing bijna niet mogelijk was, dan zou ik niet doorgegaan zijn.

Tunen ging dus niet geweldig, omdat de draad tussen struiken hing en ik de kippenladder niet de juiste lengte had nog. Tuurlijk, de MFJ-993 kan bijna alles tunen, maar dit signaal was niet bijster hard bij anderen. Toch maar onderzoeken wat ik vervolgens kon doen om dit te verbeteren. Vanwege ruimtegebrek kon ik de dipool helaas niet beter ophangen en optimaliseren.

Ik ben vrijwilliger bij de technische hobbyclub voor jongeren DJO-Amersfoort en daar konden we de ZS6BKW nog wat beter tunen. Maar die kippenladder was hier ook niet handig, want de raamkozijnen zijn daar van metaal en daar kun je de kippenladder niet door naar buiten voeren. Ook konden we de twee benen van de antenne daar niet ophangen.

Toen hadden we als idee, om het endfed principe eens te proberen. Ik realiseer me wel het voordeel van symmetrische antennes voor wat betreft gevoeligheid voor storing, maar dat kunnen we niet kwijt.

Bij HFkits heb ik in 2023 een endfed kit gekocht voor 10m, 20m en de 40m band met spoel. Deze is ca 12m lang, wat ik prima in mijn achtertuin kon ophangen. Zonder spoel kan ook, maar dan zou deze ca 20m lang worden. Dat zou te lang zijn voor mij. Misschien dat ik later nog de volle lengte kwijt kan vanaf mijn mast, maar dat wil ik eerst niet. We beginnen bij de dakgoot.

Ik had er meteen een tweede 1:49 200W unun kit bij gekocht, om voor DJO-Amersfoort ook nog een Endfed te maken. Ik had namelijk nog voldoende litze over van die ZS6BKW inkoop.

Het bouwen was leuk! Ik begon met de Unun 1:49 “aanpassingstrafo”:

Lekker mechanisch klusje ;) Door wat metingen (ca 2k7 weerstandje aan hoogohmige kant en VNA aan 50 ohm kant), kon ik bevestigen dat de 1:49 Unun voldoende goed werkte.

Voor de 40m band verlenging was een spoel nodig, welke op de 20m band en hoger als shoke werkt. Die heb ik gewikkeld rond het meegeleverde PVC buisje. Dit heb gedaan met behulp van een bankschroef met daarin buisje of de achterkant van een boortje (ca 10mm) die dient als een as. Dit is ideaal om de PVC buis om te leggen, zodat je deze met een accuboormachine en een inbussleutel kan ronddraaien. De inbussleutel grijpt zich vast in het voorgeboorde gaatje voor de litzedoorvoer. Hierdoor kan de PVC buis als een soort draaibankje ronddraaien. Door de nauwkeurige snelheidsregelaar van de accuboormachine kon ik rustig en strak de spoel wikkelen.

De lengte van het Litzedraad heb ik opgemeten met een lasermeter. Eerst wat teveel lengte in acht nemen, want afknippen is makkelijker dan bijknippen ;)

Met een SWR analyzer (1 poort VNA) heb ik de lengte eerst wat grof geoptimaliseerd (nog een beetje te lang houden in eerste instantie). Er is namelijk wel wat invloed van de plek waar je hem ophangt, dus dat heb ik uiteindelijk op de definitieve ophang locatie nog gefinetuned.

Na deze opgehangen te hebben in de achtertuin, hoorde ik meteen behoorlijk sterke signalen. De antenne werkte erg goed.

De tweede voor DJO Amersfoort heb ik op de club getuned. En ja, hier moest ik wel wat “bij”knippen, ik was iets te ver uitgeschoten met verkorten. Stukje aansolderen en voila.

Mantelstroomfilter

Voor mijzelf heb ik ook nog het mantelstroomfilter kitje gekocht en gebouwd.

Deze zit nu voor de antenne, met een paar meter coax er tussen.

Ik heb trouwens op DJO Amersfoort ook nog iemand geholpen met het bouwen van zo’n zelfde kit voor hem thuis. Zo stimuleren we de hobby mooi. Hij heeft er veel plezier van heb ik gehoord!

Ik heb ook nog een langere versie (23m lengte) met 80m optie gekocht. Deze wilde ik gaan proberen op te hangen vanaf mijn mast als montagepunt in de toekomst. Een test heeft uitgewezen, dat ik ca twee meter lengte te kort kom in mijn tuin. Maar misschien kan ik hem wel als 10,20,40m antenne ophangen, dus een 20m lange antenne. Het 80m verlengstuk laat ik dan dus weg. Die kan ik dan vergelijken met mijn huidige verkorte antenne. Hij hangt dan ook iets hoger. Daar komt wel een update over op mijn site in de toekomst dan. Update: daar is een eerste test met een langere antenne. Ik moet er nog achter komen wat ik verkeerd heb gedaan, want die antenne werkte aanzienlijk slechter dan deze kortere.

Dit overzicht heb ik gemaakt met informatie uit winkels en andere sites op 16-8-2024. Mocht er een fout in staan, of je hebt nog een tip voor een merk of type antenne die ik toe kan voegen, laat het me dan gerust weten. Dit mogen ook andere merken dan Comet of Diamond zijn.

De versterking staat uitgedrukt in dBi. Als je dBd wil weten, trek dan 2,15dB af van de waarde. De kleuren geven een snelle weergave van de gain, om binnen een kolom makkelijk vergelijkingen te kunnen doen.

Mensen die zelf yagi’s bouwen met wat dikkere elementen (>10mm) kiezen er vaak voor om de elementen bovenop de boom / drager te monteren. Met goede bevestigingsmaterialen is zodoende een stevige constructie mogelijk. Er blijken veel creatieve oplossingen te worden gebruikt. Van bouwmarkt materialen tot speciale blokjes (of pijpklemmen/buisklemmen) van specialistische leveranciers binnen de installatietechniek.

Over dat laatste kwam ik met Ruud PE1POA in gesprek. Hij stuurde me een link van een winkel en liet me wat van deze pijpklemmen zien. Hij gaf me aan dat dit altijd een compromis is. Het is immers niet ontworpen voor yagi antennes, maar het functioneerde wel prima.

3D printing

Ik dacht; zoiets is ook wel door mijzelf te ontwerpen in een CAD programma en dan kan ik bij wijze van proef een print maken met mijn 3D printer. Dan kunnen we het precies op maat maken, met een ideale fitting voor de elementen. We hebben het ook over soorten plastic gehad, want dit moet wel speciale eigenschappen hebben om buiten in weer en wind te hangen. Daarnaast moet het bestand zijn tegen UV straling van de zon en moet het een best groot temperatuurbereik aan kunnen. Je wil immers niet dat je buurman boos op de stoep staat met een paar elementen in zijn hand die hij net uit zijn autoruit heeft getrokken.

Het meestgebruikte 3D printer materiaal PLA is beslist niet geschikt voor jarenlange montage in de buitenlucht. PLA is namelijk biologisch afbreekbaar plastic. PLA is keihard bij lage temperaturen maar wordt al zacht vanaf 50 graden Celsius. Het is ook maar weinig bestand tegen UV straling.

Gelukkig heb ik een speciaal omgebouwde 3D printer om ook met ABS en ASA te kunnen printen. ASA heeft perfecte eigenschappen en dat wilde ik dan ook gebruiken. Dit is bekend van bijvoorbeeld auto-onderdelen, zoals bumpers en dashboards. Het is gerelateerd aan ABS, maar beter bruikbaar voor buitentoepassingen. PETG schijnt ook wel geschikt te zijn, maar dat heb ik niet goed onderzocht nog.

ASA moet geprint worden met een extrudertemperatuur van ca. 240 graden Celsius. Het printbed moet ongeveer 80-100 graden Celsius zijn en er moet in een gesloten kast geprint worden om ongewenste krimp van het plastic te minimaliseren tijdens het printproces. Dit kan anders tot vervorming leiden, of zelfs scheuren in het plastic tijdens het printen. Dus de printer moet flink opgestookt worden. Tijdens het printen met ASA (en ook ABS) komen er giftige dampen vrij, dus moet er goed geventileerd worden.

Ontwerp

Het eerste ontwerp was een bijna kopie van het blokje van de webshop. In overleg met Ruud heb ik de maatvoering geoptimaliseerd voor 12mm buis die hij wilde gebruiken. We wilden onder andere dat de elementen door het blokje vastgedrukt zouden worden op de boom. Nét voldoende, zodat het blokje strak op de boom vastgeschroefd kon worden zonder een spleet. Het element mocht daarbij wel iets vervormen, maar niet indeuken. Op die manier zou het element prima op zijn plaats blijven.

Qua hoogte was het wel goed, maar het blokje was te breed voor de boom. De boom is niet afgebeeld in bovenstaande afbeelding, maar die komt natuurlijk haaks op het afgebeelde element. Dat het blokje wat te breed was, was op zich niks mis mee. Het element zou op deze manier nog wat beter in positie kunnen blijven. Maar ik kon het zelf anders ontwerpen, dus waarom niet!

Versie 2

Ik wilde het blokje precies de breedte geven van de boom (20mm), met twee zijvleugels die het element mooi haaks zou vasthouden op de boom. Het moest ook goed te printen zijn. Daar moest ik ook rekening mee houden, om ruwe oppervlakken te voorkomen op bepaalde punten (printsupport voor de kenners). Om die reden wilde ik het blokje op de kop kunnen printen om de buisdoorvoer mooi glad te houden.

Na wat concepten was het naar mijn zin. Hieronder is een render uit het CAD programma:

De 3D printer doet er ca 2 uur per pijpklem over om deze te printen, omdat ik de lagen sterk gehecht wil hebben.

Versie 3

En ook deze heeft nog een update gehad. David PE1MUD kwam met het idee van kleine geleiders voor langs de boom, zodat de haakse positie van de elementen altijd goed is. Deze geleiders lopen een beetje schuin, zodat het geen last heeft van kleine productievariaties van de aluminium drager.

Beperkingen

Ik heb momenteel geen isolatielaag beschikbaar om de elementen te isoleren van de boom. Dit is op zich wel makkelijk te maken, maar ik zie daar vooralsnog geen reden toe. Op het middenpunt van de elementen loopt geen stroom, dus als je een yagi goed bouwt naar een uitgedacht ontwerp, dan zou het isoleren niet nodig hoeven zijn. Maar misschien ben ik niet goed op de hoogte van een goede reden, dus geef gerust je visie in het reactieveld.

Momenteel heb ik nog geen ontwerp voor elementen kleiner dan 10mm doorsnede. Dit vraagt een andere aanpak.

Verkrijgbaarheid

Ik wilde ze aanvankelijk te koop gaan aanbieden, om de vele 3D printerkosten en onderhoud een beetje terug te gaan verdienen. Maar het aanbieden en verkopen is me bij nader inzien teveel werk. Mocht je toch interesse hebben, geef dan maar een seintje. De richtprijs is ca €4,00 per klem, maar kan wat lager worden bij een groter aantal.

Zelf printen? Geef maar een bericht en dan bespreken we of ik jouw gewenste maten kan renderen naar een STL file.

Een paar reminders: print echt niet dergelijke klemmen met PLA en deze oplossing is niet voor yagi’s met dunnere elementen (bijvoorbeeld een UHF yagi). 10mm dikte voor de elementen minimaal en 20mm dikte voor de boom minimaal (15mm wil ik nog wel proberen te renderen indien gewenst).

Gebruiksaanwijzing

Boor met een 4mm metaalboor een verdieping (geen gat, niet te diep) in het middelpunt van het buiselement,  zodat hierin de centrering kan vallen van de buisklem (zie foto). Tijdens het klemmen moet de centrering goed in de verdieping vallen. Tijdens het aandraaien van de M6 moeren moet rekening gehouden worden met het aandrukken van het buiselement. Draai de beide moeren om en om steeds iets meer aan, tot het  buiselement voldoende aangedrukt is. Voorkom vervorming en verzwakking van de buisklem door de moeren niet te strak aan te draaien.

En toen was het ineens 2015… De tijd kan snel gaan. Maar ik had in de verstreken jaren al wel veel onderzoek gedaan naar wat voor mij de beste keuze zou kunnen zijn. En steeds kwam ik weer op of naast de zijgevel uit, al dan niet vrijstaand. Een andere optie was een buis door het dak.

Vrijstaand heeft als nadeel, dat je al heel snel een bouwvergunning moet aanvragen. Daar ben ik ook niet bang voor, maar kan wel een extra drempel betekenen. Onze gemeente wil bijvoorbeeld dat je voorafgaand aan de aanvraag een buurtonderzoek gaat doen. Hoe precies weet ik ook niet, maar als je mensen actief gaat vragen of ze het goed vinden dat ik een antennemast ga plaatsen, dan is de kans groot dat niet iedereen even enthousiast op zal reageren. Toen ook nog de toestanden begonnen tussen Edwin PA1EDL en onze gemeente over zijn mast, heb ik het idee van een vergunningsmast los gelaten.

Een buis door het dak heb ik ook lang overwogen. Sterker nog, ik had zelfs al materiaal in huis gehaald om een dakdoorvoer te maken. Nadeel van dit systeem is vooral, dat het werken aan de antennes lastig is. Je moet dan het dak op klimmen en daar ben ik al geen held in. En als je tot de maximaal toelaatbare hoogte van 5 meter boven het dak uit wil komen, kan de constructie maar beter van tuidraden worden voorzien. Dus was ik al van plan om de hoogte beperkt te houden zodat dat niet nodig is. Als ik maar PI6ATS kon zien. Maar ook de dakdoorvoer is het niet geworden.

Aan de gevel was de ook nog een optie. En dat begon toch wel heel sterk mijn interesse te krijgen. Jaren geleden had ik van Marc PA4MN al eens een berichtje gehad, dat ik misschien ook eens naar kokermasten zou moeten kijken. Hij noemde toen ook een leverancier. Die gegevens heb ik altijd bewaard. In het voorjaar van 2015 heb ik eindelijk contact opgenomen met AVS techniek en heb ik dit bedrijf ook bezocht.

AVS techniek is gevestigd in Grou en dat is toevallig ook mijn geboorteplaats. Allart heeft me heel gastvrij ontvangen en we hebben veel opties doorgesproken. Allart gaf me wel te kennen, dat de productie van masten momenteel wat op een laag pitje stond, omdat zijn andere bedrijf even de aandacht vroeg (mocht je verderop in dit verhaal enthousiast worden over de AVS masten, houd hier dan wel wat rekening rekening mee (2015)). Ter voorbereiding had ik veel tekeningen gemaakt van ons huis en hoe het kantelen zou gaan, hoe lang de coax kabels moesten worden, etc.

Het was inmiddels september 2015 toen ik een bericht ontving.

Er kwam namelijk een kans op mijn pad, omdat iemand anders een soortgelijke mast al een jaar in de achtertuin had liggen, maar toch liever een ander systeem wilde. Hij wilde namelijk een 3m schotel op zijn mast zetten en was bang dat de last op de gevel dan te groot zou worden. Hij heeft namelijk ook nog twee kozijnen in diezelfde gevel zitten. Al met al gaat hij nu voor een Versatower vrijstaand en kon ik zijn vorig jaar aangeschafte mast wel overnemen. We hadden namelijk het geluk dat dit (bijna) precies de mast was waar ik in april een offerte voor aangevraagd had bij AVS techniek. Maar Allart had het erg druk, dus het kon wel even duren. En nu kreeg ik ineens in oktober een mailtje en was er direct een mast beschikbaar. Het is een kokermast met gevelmontage, bestaande uit 2x 6m met het doel dat de antennes in ingeschoven toestand net boven de nok staan en uitgeschoven max. 5m boven de nok. Het bekende zonder-vergunningsverhaal. De mast is met de hand lierbaar voor het kantelen (zelfremmende lier) en elektrisch voor het uitschuiven.

Er was wel een verschil: ik wilde de mast in de eerste instantie naar links laten kantelen (gezien vanaf de gevel). In gekantelde toestand zou de mast dan met de top in de achtertuin komen te liggen. Echter deze mast die beschikbaar kwam, kantelde rechtsom. Ik heb dat nog even goed bekeken en dat was eigenlijk toch ook wel handig. De mast zou dan met de top in de korte voortuin komen te liggen. Daar is precies genoeg ruimte. Ik vond het in de eerste instantie wat vervelend dat bij onderhoud aan de antennes er misschien wel steeds mensen zouden komen kijken. Misschien wel gebaseerd op een angst dat mensen vooroordelen zouden kunnen hebben over masten. Maar eigenlijk zou je er ook wel de voordelen van kunnen inzien, namelijk dat je mensen juist ook op de hoogte kan brengen van je hobby en passie. Mogelijk ontstaat daardoor eerder begrip dan onbegrip. Maar later bedacht ik mij nog een voordeel. Mochten wij ooit besluiten om een uitbouw aan de woning te laten maken, dan zou de ruimte wel heel beperkt worden om aan antennes te werken. Dat nadeel heb ik in elk geval nu niet zo rechtsom gekanteld in de voortuin.

Deze mast heb ik dus aangeschaft. Op 24 oktober 2015 hebben Ruud PE1POA en ik de mast opgehaald uit Friesland.

Toen moesten we even een paar weken op goed weer wachten, wat zo tegen de herfst wel wat lastiger werd. Maar in het begin van november 2015 konden Ruud en ik tijd maken om een begin te maken met de beugels. En zo geschiedde!

Ton PE1BQE kwam ook nog even kijken en helpen.

We hadden het wel gehoopd, maar niet durven dromen; zelfs de mast kon nog in de beugels gehangen worden diezelfde middag. Het was al donker, maar met een bouwlamp kom je een heel eind. De antennes hingen er nog niet in, maar de mast stond in elk geval.

Tussen 13 en 16 november heb in mijn eentje een paar antennes gemonteerd met het idee dat ik dan tenminste over PI6ATS kon komen en de vertical ook van de oude plaats kon weghalen. Ik heb in de regen staan werken en heb nog wat uren verlof opgenomen om het voor mekaar te krijgen. Want de weersvoorspelling zou na 16 november niet goed wezen. En dat is achteraf gezien inderdaad ook wel gebleken de afgelopen weken.

16 november heb ik de mast omhoog gelierd en in één keer stond de rotor goed gekalibreerd (dat had ik uitgemeten), was PI6ATS op volle sterkte te ontvangen op 23cm en ging het zenden daar naartoe op 13cm ook in één keer goed. En antenne nummer 3, de vertical deed het ook gelijk goed. De rest van de club hier in de buurt had niet verwacht dat ik er al zo snel mee bezig zou gaan en al helemaal niet dat ik dat zonder mast ervaring in één keer op de juiste manier in zou hangen. Ze waren blij verrast te zien dat ik een PIP op PI6ATS opende met ruisvrij video. Ik ook natuurlijk :)

Status November 2015 en toekomstideeen:
En toch zitten er nog wel wat kleine foutjes in het antennesysteem, die er de volgende keer van kantelen uit gehaald moeten worden. Zo loopt de rotorkabel langs de verkeerde kant van de mast, dus dreigt de kabel vast te lopen op een klem op het moment dat je de mast omhoog liert. Ook is de rotorbuis te dun, al houdt hij de windlast prima. En de coaxlus rond de rotor kan wat minder ruim. Daar ben ik wat te voorzichtig mee geweest. Nu loopt de lus een heel klein beetje tegen de 13cm antenne te drukken als ik de rotor helemaal naar zuid draai. En de coaxkabels zijn nog niet goed afgemonteerd, dus ligt er nog een te grote lengte binnen in huis en kan de mast niet volledig uitlieren. Ik moet een Tie-wrap los maken aan de bovenzijde en dan moet het weer ook even weer wat minder winderig zijn.

Daarna kan het systeem verbeterd worden. De elektrische lier voor het uitschuiven moet nog veranderd worden, zodanig dat ik dit binnen kan bedienen. Ik wil voor de controle dan ook een cameraatje monteren. Verder wil ik in de toekomst ook nog wat betere antennes monteren. Zo heb ik nog steeds een 1,5m gaasschotel in de achtertuin liggen, waar alleen de feeder nog van gemodificeerd moet worden. Daarna wordt het een driebands ATV antenne (23, 13 en 6cm). Dan kunnen de huidige antennes er weer uit en komt er plaats vrij voor een 70cm Yagi en een kleine horizontale 2m antenne. Ook heb ik het idee om ooit nog een elevatierotor aan te schaffen. Bijvoorbeeld een alles in één systeem van Spid met hoge resolutie. Dat zou de huidige HAM-IV rotor weer vervangen. Maar dat is allemaal lange termijn planning! Eerst maar eens zien of er nog klachten gaan komen vanuit de gemeente of de buurt. Tot nu toe heb ik nog niets gehoord, althans, geen klachten. De buren waren op de hoogte gesteld van de plannen en daar mochten we dan ook de ladder in de tuin plaatsen om beter de ladder tegen de gevel te kunnen plaatsen. En gisteren was ik even bezig met een afdichting voor de elektrische lier en stond ineens de overbuurman geïnteresseerd te kijken. Hij woont daar nog maar net. Hij had veel vragen en gaf me ook aan het een mooi geavanceerd systeem te vinden. Ik heb hem uitgenodigd om maar eens te komen kijken.

Fotoalbum opbouw antennemast:

[See image gallery at www.pe1rqm.nl]

Update: ik blijk een “Tailtwister”-controller te hebben, maar los van de LED’s voor links, rechtsom en brake zit er volgens mij geen verschil in de controller. De analoge meter lijkt overigens wel een mooiere opdruk te hebben dan mijn reserve HAM-IV controller. Mijn rotor zelf is wel een HAM-IV.

Het ontwerp ziet er wel wat gedateerd uit, maar Hy-gain heeft blijkbaar nooit de behoefte gehad om iets wat zo populair is te willen verbeteren. Sinds 1999 is Hy-Gain in handen van MFJ.

Anno 2015 vond ik het wel leuk om er LED verlichting in te maken voor achter de analoge meter.

Hier is de unit met nog de originele verlichting:

Boven de meter hangt nog de houder voor het originele gloeilampje (24V, 2Watt). Het lampje had ik al verwijderd. Deze werd overigens best wel heet, wat ook wel te zien is aan het kleine smeltplekje op de meter. De meter zelf is dicht aan de achterzijde, dus moet het licht door de dunne transparante lijn komen aan de bovenzijde van de meter. Dat is dan best wel lastig om een mooi egaal verlichte meter te krijgen. De onderzijde van de meter is ook helemaal lichtdicht, dus kon ik ook geen rondom verlichting maken.

Hierdoor leek mij de LED-strip de beste keuze. Of beter gezegd, een klein stukje LED-strip met een paar LED’s naast elkaar. Ik had dan een diffuser bedacht om niet teveel spotwerking te krijgen. De oude lamp werkte op 24V wisselspanning, dus daar moest ik ook nog wat mee: omzetten naar gelijkspanning.

Dat omzetten is simpel gedaan met een brug-gelijkrichter en een elko van 100µF (>40V!). De uitgangsspanning was om precies te zijn 34,2 Volt. Ai, dat is wel erg hoog en het zou zonde zijn om het verschil tussen 34,2V en 12V (de werkspanning van mijn LED strip) op te stoken in een weerstand. Maar een LED strip kan je vaak in stukjes knippen van ca. 5cm lengte en ieder stukje werkt op 12V (je hebt overigens ook 24V modellen op de markt). Als ik drie van die stukjes in serie zou zetten, zou ik op een werkspanning uitkomen van 36Volt. Perfect! Met 34,2V brandden ze fel genoeg.

Ik zat nu met drie losse LED stripjes. Kleine stukjes, waar er precies twee van naast elkaar pasten boven de meter. Als ik ze er boven hield, dan was de meter mooi fel verlicht, maar waren de LED’s wel te zien als spots. Een diffuser gemaakt uit mat plastic gaf ook geen mooi resultaat. Andere diffusers had ik niet liggen om te testen.

Toen ben ik gaan experimenteren met indirect verlichten. De LED’s op de voorzijde plakken en dan met een reflector naar onderen schijnen. Dat ging al aardig, maar de meter was heel sterk verlicht aan de bovenzijde en nauwelijks aan de onderzijde. Vervolgens heb ik een stuk glimmend blik gepakt en op maat geknipt (een oude schaar doet wonderen!). Ik had daar een hoekprofiel uit geknipt net zo breed als de meter. Dit profiel heb ik vastgeplakt met 3M dubbelzijdige tape aan het voorfrontje. In het profiel zijn vervolgens twee van de drie stukjes LED-strip geplakt. Eerst recht boven de meter, maar dat gaf nauwelijks verschil met de eerdere experimenten. Behalve dat ik de afstand tot de meter kon vergroten. Dat heeft immers ook een diffusserende werking. Toen de LED’s eens aan de rechtopstaande zijde geplakt en de bovenzijde van het profiel iets schuin gebogen om het licht te kunnen reflecteren. Tot mijn verbazing werkte dat erg goed!

Ik zat nog wel met het derde stukje LED-strip. Die was niet nodig voor de verlichting van de meter, maar wel om de werkspanning op peil te houden. En zoals ik eerder zei, opstoken in een weerstand vind ik ook niets. Ik heb het derde stukje strip in de unit geplakt, net boven de bedienknoppen. Dat kan misschien handig zijn om de knoppen in een donkere kamer wat makkelijker te vinden… ach, verzin maar iets he :)

Resultaat:
Je ziet nog wel dat de meter van boven meer verlicht is dan van onderen. Maar het gaat nu heel mooi vloeiend.

Het is wat lastig op een foto vast te leggen, maar zo ziet het er nu uit:

Enkele jaren geleden (ca. 2007) hebben Stan PA8C (ex PD0LUR) en ik diverse Yagi’s gemaakt voor de 70cm band. We hebben diverse experimenten gedaan met verschillende dipolen en we hebben onderzocht welk ontwerp goed beoordeeld werd. Het hele verhaal van begin tot einde staat op Hamforum.nl. Let op, de eerste berichten zijn van het begin en naarmate het topic vordert, zie je ook steeds meer wijzigingen in ons uiteindelijke resultaat. Ga niet gelijk klussen al je niet de laatste reacties nog hebt gelezen. Even kort resumé:

Uiteindelijk bleek dat we erg tevreden waren met het DL6WU ontwerp. Op de site van VK6DJ staat een link naar de calculator die we hebben gebruikt voor het berekenen van de yagi layout. De dipool was een lastig verhaal: platstaf niet gebruiken, maar rond materiaal. Want platstaf is slap en het platte brede materiaal zorgt voor onvoorspelbaar gedrag bij plaatsing op de boom en de afstand tot de eerste director en de reflector.

Buigen van hol materiaal is lastig en massief materiaal is weer niet zo dik. Het Veron Servicebureau had hele mooie dipolen te koop voor 70cm yagi’s van mooi rond materiaal en met een mooie diameter. Op onze foto’s zijn die herkenbaar aan de goudkleurige gevouwen dipool. Ik verwacht overigens dat die niet meer verkrijgbaar zijn, maar daar moet je zelf maar even naar informeren. Mogelijk is deze Veron dipool in sommige yagi ontwerpen wat te groot.

Uiteraard kan je altijd nog zelf een dipool vouwen. Maar gebruik geen plat materiaal. Als balun hebben we een coax stub gebruikt van ca. 23cm (afhankelijk van verkortingsfactor van coax kabel) (zie ook Hamforum). Andere rekenmodellen dan DL6WU kunnen wellicht voorschrijven om geen balun te gebruiken.

15 augustus 2014: Lees hier een verslag op Hamforum over waarom ik weer een yagi wilde gaan klaarmaken. Voor het ontvangen van High Altitude Balloons voornamelijk.

17 augustus 2014: ik ben gaan meten met een portable ontvanger door een meetzender te koppelen aan de yagi met een signaaltje van slechts -100dBm en later -109dBm. Daarna met 50mW kijken of op de elementen voldoende RF energie aanwezig was, om een analoog metertje met een RF diode en een condensator uit te laten slaan. Bekijk hier de video:

Nog een paar foto’s:

Wat gaat er verder nog komen: meer foto’s en informatie als er nieuws is. En natuurlijk gebruikerservaringen. Dit bericht blijft daardoor dus meer een open blog, die heel af en toe geüpdatet zal worden. Kom nog eens terug :)

Stan PD0LUR en Tjalling PE1RQM zijn druk bezig geweest met het bouwen van 70cm Yagi’s. In dit topic kun je de gehele voortgang lezen, inclusief een fotoreportage.

Beschrijving:
Stan wil twee 23 elements Yagi’s bouwen. 1 komt straks horizonaal gepolariseerd te hangen in de mast en 1 komt vertikaal gepolariseerd te hangen.
Tjalling wil een 13 elements Yagi bouwen om op het balkon te gebruiken.

De ontwerpen:
Stan gebruikt het ontwerp van ONL.be en Tjalling gebruikt een ontwerp van de Yagi calculator van VK5DJ. De antennes zijn best wel verschillend van ontwerp, vooral de afstand tussen de eerste directoren. We zijn erg benieuwd naar het verschil in prestaties.

De bouw:
Donderdag 17 mei 2007 hebben we 3 bouwmarkten bezocht om aan alle materialen te komen die we nodig hadden. Stan heeft met zijn enorme Yagi’s best wel veel aluminium nodig, dus moesten we wel een aantal bouwmarkten achterlaten met enkele uitverkochte artikelen Vrijdag 18 mei 2007 zijn we begonnen met het bouwen van de antennes bij Stan thuis.

Lees verder op Hamforum.nl >